Η πρόσφατη πανωλεθρία των Ο.Π. (0,88%) στης 17 Ιούνη, ιδιαίτερα μετά το ποσοστό που παραλίγο τον προηγούμενο μήνα να τους βάλει στην Βουλή (2,93%), δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά για την καταλληλότητα της πολιτικής τους αντίληψης και συγκρότησης και ιδιαίτερα αυτής του στελεχωτικού τους δυναμικού.

Ποιο είναι όμως το αντικείμενο της Πολιτικής Οικολογίας και γιατί έχει κυριαρχήσει ο περιβαλλοντισμός σαν ταυτότητά της;

Η Οικολογική αντίληψη για τον κόσμο, έχει παρομοιαστεί από παλιά σαν ένα ΚΑΡΠΟΥΖΙ.

Το καρπούζι έχει 3 διακριτά μέρη: 1) την πράσινη φλούδα. 2) το κόκκινο περιεχόμενο. 3) τους μαύρους σπόρους.

Έτσι, η Οικολογία ενδιαφέρεται να φροντίζει:

1) για την Αρμονία στη Φύση και στο Φυσικό περιβάλλον - την προστασία του και την εξέλιξή του (η πράσινη φλούδα)

2) για την Αρμονία στην Κοινωνία και στις σχέσεις των πολιτών, ενάντια στην εκμετάλλευση και στον Αυταρχισμό, για την κοινωνική Δικαιοσύνη και Ελευθερία (το κόκκινο περιεχόμενο)

3) για την Αρμονία και την ισορροπία στα Πρόσωπα και τον ψυχισμό κάθε πολίτη, ενάντια στην καταστολή των ιδιαιτεροτήτων του, για την πολυμορφία και τον Αυτοκαθορισμό, για τα Ατομικά Δικαιώματα και την πολιτική χειραφέτηση, ενάντια στην επιβολή της εξουσίας (τα Μαύρα σπόρια).

Ενώ, αυτό που φαίνεται είναι η πράσινη φλούδα - ο περιβαλλοντισμός, αυτό που καταναλώνεται είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και ισορροπία – ο κοινοτισμός, κι αυτό που διαιωνίζει το μέλλον του καρπουζιού είναι η ύπαρξη και φροντίδα των «Σπόρων» - οι Προσωπικές Ελευθερίες.

Γι’ αυτό και η Πολιτική Οικολογία – στην συνεπή της μορφή, συνδυάζει τόσο την περιβαλλοντική δράση, όσο και τους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη και για προσωπικές ελευθερίες και Αυτοργάνωση.

Ιστορικό

Στην Ελλάδα, από την αρχή τους (1983) οι οικολογικές κινήσεις, προσανατολίστηκαν στην περιβαλλοντική πλευρά της πολιτικής, αλλά όντας ανεπαρκείς και αναποτελεσματικές για συνολικό πολιτικό λόγο, συνδέθηκαν με το εναλλακτικό κοινωνικό κίνημα και στις εκλογές του 1990 έβγαλαν βουλευτή, σαν «Ομοσπονδία Οικολογικών Εναλλακτικών Κινήσεων». Από της αρχές της δεκαετίας του 1990 και για 15 περίπου χρόνια, εξαφανίστηκε το οικολογικό από το πολιτικό προσκήνιο, όντας περιορισμένο μόνο σε περιβαλλοντικά αιτήματα - με ανεπαρκή τρόπο και ανθρώπους.

Στις Ευρωεκλογές του 1999 οι Οικολόγοι- Εναλλακτικοί (2 κόμματα) πήραν μαζί 15.000 ψήφους ενώ η Ριζοσπαστική Αντιαπαγορευτική Κίνηση (ΡΑΚ) πήρε 22.000 ψήφους. Έτσι, φάνηκε ότι τα αιτήματα για ελευθερίες θα μπορούσαν να ενισχύσουν το οικολογικό πολιτικό προφιλ, και από το 2005, περιβαλλοντικά και ελευθεριακά μαζί, δημιούργησαν ένα σφαιρικό ενδιαφέρον στους πολίτες που οδήγησε στην εκλογή Ευρωβουλευτή το 2009.

Πολιτική Συγκρότηση του κόμματος των Ο.Π.

Όπως και στο εξωτερικό, έτσι και στην Ελλάδα το Οικολογικό-Εναλλακτικό, ξεκίνησε από αυθόρμητες - και μετά οργανωμένες - δραστηριοποιήσεις ιδεολόγων οραματιστών και ακτιβιστών. Με τον εθελοντισμό και την οικονομική αφαίμαξη- για να υλοποιηθούν εκδηλώσεις- με την αλληλεγγύη και την αμοιβαία εκτίμηση, οι : Ν. Χρυσόγιαλος, Μ. Τρεμόπουλος, Γ. Σχίζας, Σ. Σγούρος, Σ. Ψύχας, Γ. Χρυσοβέργης κ.ά. έβαλαν τις βάσεις για την περιβαλλοντική πλευρά της πολιτικής οικολογίας, εκείνα τα δύσκολα χρόνια της αφάνειας.

Μετά το 2007 όμως, η δύναμη της προοπτικής, άρχισε ν’ αλλάζει τα κίνητρα συμμετοχής στον Οικολογικό πολιτικό χώρο. Χρήματα, γραφεία και θέσεις αποφάσεων (και κύρους). Το οικολογικό πολιτικό κόμμα, άρχισε να διαχωρίζεται από το οικολογικό βιωματικό (οικοκαλλιέργειες και κοινότητες, εναλλακτικό εμπόριο, κά.). Δημιουργήθηκε από την μια, ένα κέντρο ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ της πολιτικής οικολογίας και από την άλλη ένας αριθμός αγνών οικολόγων πολιτών, που προσπαθούν έμπρακτα να ζήσουν τον οικολογικό τρόπο ζωής (και στις πόλεις, αλλά ιδιαίτερα στην επαρχία).

Και παρόλο, που, στο «σταφ» των Διαχειριστών και «παραγόντων», υπάρχουν και πρόσωπα ανιδιοτελή και «αγνών» ελατηρίων, το δυναμικό που κυριαρχεί στα γήπεδα των αποφάσεων, κάθε άλλο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σήμερα «αλληλέγγυο» και έστω «φιλικό».

Η εξουσία (θέσεις δύναμης, προβολής κ.ά.) σαν «χώρος» είναι δηλητηριασμένος. Ένα δραστικό συστατικό του δηλητηρίου του είναι το : «εγώ Άρχω», που δημιουργεί την απώλεια του βασικού στοιχείου της κοινωνίας: την Κοινότητα.

Γι’ αυτό στο Οικολογικό Πολιτικό μοντέλο υπάρχει η εναλλαγή στις θέσεις, για να προστατευτούν οι Διαχειριστές από το δηλητήριο των θέσεων δύναμης.

Όσες όμως δικλείδες ασφαλείας κι αν υπάρξουν, άμα το κίνητρο των Στελεχών είναι η προσωπική καταξίωση και το κυνήγι της δύναμης, η δημιουργία φραξιών και ανταγωνιζόμενων ομάδων, είναι ένα φυσικό επακόλουθο στον εσωκομματικό πόλεμο για το μοίρασμα των θέσεων…

Στο τέλος της δεκαετίας του 2000, οι αγνοί οραματιστές και ακτιβιστές της δεκαετίας του ‘90 είχαν αντικατασταθεί σε μεγάλο μέρος από επαγγελματικά στελέχη και έμμισθους γραφειοκράτες των Οικολόγων Πράσινων. Η ψυχολογία της Ελεύθερης αγοράς είχε επιδράσει κι εδώ! Το κόμμα της Οικολογίας με την Άμεση Δημοκρατία και τις Οικοκοινότητες είχε γίνει επαγγελματικό!

Η συντριπτική πλειοψηφία των στελεχών είχαν την απαραίτητη (ταξική) επαγγελματική σφραγίδα του ειδικού για να διαχειριστούν την Οικολογία – τον Περιβαλλοντισμό ουσιαστικά: Πολιτ. Μηχανικοί, Μηχ. Μεταλλείων, Αρχιτ. Μηχανικοί, Μηχανολόγοι Μηχανικοί, Πολεοδόμοι, Δόκτορες Οικολογίας, Τοπογράφοι Μηχανικοί, Χημικοί Μηχανικοί, Περιβαλλοντολόγοι, Γεωπόνοι και Νομικοί Περιβάλλοντος, καλύπτουν πλειοψηφικά τις υποψηφιότητες στα ψηφοδέλτια στις Α, Β Αθήνας-Θεσσαλονίκης.

Η εμπειρική σχέση τους όμως, με τα κοινωνικά κινήματα και τους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη είναι αμφίβολη. Αυτό φάνηκε από την στάση τους απέναντι στο περσινό κίνημα των πλατειών, όσο και στις προεκλογικές τους εκτιμήσεις και στην πολιτική στάση του κόμματος των Ο.Π.

Το κίνημα της Αληθινής Δημοκρατίας ή των «Αγανακτισμένων» και η πολιτική

στάση του κόμματος των Ο.Π.

Στις 25 του Μάη, ξεκίνησε και στην Αθήνα αρχικά (και μετά σε άλλες πόλεις της Ελλάδας) το κίνημα της «Αληθινής Δημοκρατίας», που είχε ξεκινήσει πριν 10 ημέρες στην Ισπανία. Ονομάστηκε από τα ΜΜΕ, κίνημα «των Αγανακτισμένων» (από την πολιτική των κυβερνήσεων) και χωρίστηκε (στη συνέχεια) σε δυο διακριτές κατηγορίες: στην «πάνω» πλατεία Συντάγματος, που κυριάρχησαν οι «Εθνικόφρονες» με τα συνθήματα «να καεί, να καεί, το μπουρδέλο η Βουλή» και «κρεμάλες κρεμάλες στις πολιτικές κουφάλες» και στην «κάτω» πλατεία, που η κύρια λειτουργία της, συνίστατο στην πολιτική χειραφέτηση των πολιτών, με καθημερινές Λαϊκές Συνελεύσεις και συναντήσεις ομάδων εργασίας και αμεσοδημοκρατικό πολιτικό προσανατολισμό («οι πολίτες πρέπει να ΄ναι στην Αρχή, με Συμβούλια και Γνώμη ΛαΪκή» – από τον ύμνο της 25ης Μάη).

Στην «κάτω», ειδικά, πλατεία, η αυθόρμητη δημιουργικότητα των νέων, ιδιαίτερα, πολιτών, ήταν ασταμάτητη και συγκινητική… Σε όλες τις συναντήσεις για την Άμεση Δημοκρατία, για την Οικονομία και το Μνημόνιο, οι Ο.Π. ήταν σχεδόν απόντες και όχι μόνο από αυτές. Ήταν απόντες ακόμα και στις «οικολογικές» συναντήσεις για τις Εναλλακτικές κοινότητες, για τις φυσικές καλλιέργειες, για την αντιαυταρχική εκπαίδευση κ.ά. και ο λόγος απουσίας τους, δεν ήταν μόνο ότι θεωρούσαν τις συναντήσεις των πλατειών «Λαϊκισμό» - όπως έλεγαν χαρακτηριστικά, αλλά κυρίως, επειδή οι πλατείες εξέφραζαν ακριβώς την Οικολογική Εναλλακτική θεώρηση της πολιτικής και της ζωής και αυτό τους φόβισε πολύ – γιατί έχαναν το μονοπώλιο της «Διαχείρισης».

Και έτσι, οι «Αμεσοδημοκράτες» και «υπέρ της Αυτοργάνωσης των πολιτών» Ο.Π. της Αθήνας, έμειναν φοβισμένοι παρατηρητές απ’ έξω – όπως όλα τα μνημονιακά κόμματα και το ΚΚΕ (ο ΣΥΡΙΖΑ περίμενε στην γωνία να καρπωθεί το κλίμα που έφτιαχνε η «κάτω» πλατεία – όπως η Χ.Α. και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες της «πάνω» πλατείας).

Προφανώς, δεν υπήρχε καιρός (ούτε διάθεση) για τους Ο.Π. να σχετιστούν με το λαϊκό κίνημα του καλοκαιριού και να έχαναν την κομματική προετοιμασία για τις επερχόμενες εκλογές!

Πολιτική Εκτίμηση του κόμματος των Ο.Π.

Από το καλοκαίρι και μετά, ήταν πια πολύ καθαρός ένας βασικός πολιτικός διαχωρισμός: «Αποδοχή του Μνημονίου ή Καταγγελία του» και «Αποδοχή των κλεφτών πολιτικών, που πήραν αποφάσεις σε βάρος του ελληνικού λαού – χωρίς να τον ρωτήσουν, ή όχι»…Έμμεσα, έμπαινε και η αμφισβήτηση της Ευρώπης των τραπεζών, που έπιναν το αίμα του ελληνικού λαού.

Μνημονιακοί, ήταν ένα μέρος της Δεξιάς και ένα μέρος του ΠΑΣΟΚ. Αντιμνημονιακοί ήταν η Αριστερά, ένα μέρος της Δεξιάς κι ένα μέρος του ΠΑΣΟΚ. Τα στελέχη των Ο.Π. βρέθηκαν απροετοίμαστοι να τοποθετηθούν ουσιαστικά πάνω στο ερώτημα: «τι κάνουμε με το Μνημόνιο;» Μια χλιαρή στάση – φυσικό επόμενο της απουσίας τους από το κίνημα – χαρακτήρισε την προεκλογική περίοδο των εκλογών του Μάη 2012.

Αυτή ήταν και η πρώτη σημαντικά λαθεμένη εκτίμηση της ηγεσίας των Ο.Π. για την κατάσταση της πολιτικής συνείδησης στη χώρα μας. Σε μια συνθήκη, όπου ο δικομματισμός κατέρεε, όπου ο λαός είχε μείνει χωρίς οράματα και πίστη, όπου το καινούριο, με την μορφή των Λαϊκών Συνελεύσεων και της αυτοργάνωσης στις γειτονιές εμφανιζόταν διστακτικά στο προσκήνιο, το κόμμα των Ο.Π. στάθηκε ανίκανο ν’ ανταποκριθεί στην ανάγκη νέου κοινωνικού οράματος.

Ζούσε στην κομματική εποχή : «να μπω στην Βουλή» και η αυτάρεσκη ψευδαίσθηση της νίκης, έκανε τα στελέχη να αδρανήσουν…

Όταν διαλύθηκε η ψευδαίσθηση στις εκλογές του Μάη, το σκηνικό είχε αλλάξει δραματικά: τώρα πια δεν θα ψηφίζονταν κόμματα, αλλά: «Αποδοχή του Μνημονίου ή Αντίσταση». Η ηγεσία του κόμματος των Ο.Π. βρέθηκε σε δίλημμα: Από την μια δεν την συνέφερε να υποστηρίξει το Μνημόνιο, κι από την άλλη φοβόταν την Αριστερά, που θα της απορροφούσε κόσμο. Έτσι, μιλώντας για «επαναδιαπραγμάτευση» του Μνημονίου, ξεκίνησε μια λυσσασμένη πολεμική στο ΣΥΡΙΖΑ, ταυτίζοντας άθελα το κόμμα των Ο.Π. με τις Μνημονιακές Δυνάμεις. Εξ’ άλλου, λεγόταν κιόλας : «Το Μνημόνιο δεν είναι το ουσιαστικό».

Επιπλέον, η ιδεολογική εικόνα των Ο.Π. είναι ασαφής: «Ούτε Δεξιά, ούτε Αριστερά»! Μπράβο, αλλά πού; Σε καθαρές παραλίες και πεζοδρόμια, μέσα στις εξαθλιωμένες συνθήκες εκμετάλλευσης και βίας; Και ενώ ένας θεωρητικός λόγος δεν λείπει, η μεταφορά του οικολογικού οράματος του «καρπουζιού» στον λαό, χωλαίνει θανατηφόρα.

Πολιτική Ηθική

Κι αυτό γιατί οι «διαχειριστές» του (ή αυτοί που παρουσιάζονται σαν «διαχειριστές») είναι ανώριμοι για την ευθύνη της μετάδοσης του καινούριου στην κοινωνία. Είναι έξω από το λαό, έξω από τη νεολαία και τα κινήματα, έξω από τις εργασιακές διεκδικήσεις. Και αυτό δεν είναι άσχετο με το πνεύμα που κυριαρχεί στα όργανα – τουλάχιστον της Αθήνας- του κόμματος των Ο.Π.

Ο Εγωτισμός και ο Ανταγωνισμός …Οι ίντριγκες και οι λυκοφιλίες στις διεκδικήσεις των θέσεων..Οι ύποπτες μέθοδοι για τις συνελεύσεις αποφάσεων : «γράφω μέλη 4 δικούς μου, και ψηφίζω εγώ και για τους 4 (ένας ψηφοφόρος: 5 ψήφοι)… Η λογοκρισία και το «κόψιμο» από την ιστοσελίδα των Ο.Π., όσων μελών διαφωνούσαν ή έκαναν κριτική…. Αυτό το πνεύμα κυριαρχώντας, οδήγησε στην φυγή στελεχών προεκλογικά προς τα Δεξιά (Μάνο) και Αριστερά (ΣΥΡΙΖΑ)… (Και φυσικά υπάρχουν και στελέχη με υγιή προσωπικότητα (Γ. Παρασκευόπουλος, Γ. Τσιρώνης, Τ. Κρομμύδας κ.ά.) αλλά παραμένουν αδρανοποιημένα γραφειοκρατικά από τους μοχθηρούς «Ιζνογκούντ» του κόμματος!)

Τα μαύρα «κουκούτσια» στο καρπούζι (οι σπόροι του μέλλοντός του) είναι η προσωπική ευθύνη της απελευθέρωσης καθενός, όχι μόνο από κάθε εξωτερικό δυνάστη, αλλά και πρωταρχικά από τα πάθη και τις φιλοδοξίες που δυναστεύουν τον εαυτό του. Εάν οι «διαχειριστές» της πολιτικής οικολογίας δεν έχουν «κουκούτσια», το καρπούζι τους – ή μάλλον η «φλούδα» τους, δεν έχει μέλλον!

Γιατί ο επαγγελματισμός του οράματος, οι μικροκομματικές φιλοδοξίες και οι ανταγωνισμοί, η απόσταση από νεολαία και λαό και ο πολιτικός αμοραλισμός (έλλειψη ήθους) είναι οι χειρότεροι παράγοντες για την ανάπτυξη του οικολογικού καρπού. Και οι τελευταίες εκλογές του Ιουνίου το έδειξαν με απόλυτο τρόπο! Με την απώλεια των 2/3 των ψηφοφόρων των Ο.Π.

Ευτυχώς (!) μπάς και υπάρξει κάθαρση!

Γ. Ο.

ΤΟ ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ
Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ

Πάντειος: Συνέδριο για τα 20 χρόνια του Αντιδικτατορικού Φοιτητικού

Κινήματος
04-12-1993

Πολλές φορές μέχρι τώρα, προσπάθησα να ανιχνεύσω και να προσδιορίσω τις ιδιότητες που ξεπήδησαν μέσα μου, την περίοδο 1971-4 και που σφράγισαν τον ψυχισμό μου με ιδεολογικές πινελιές, που υπάρχουν ακόμη ανεξίτηλες.
Σίγουρα ήταν η εποχή. Μια πολιτιστική και πολιτική έκρηξη συντάραζε την Ευρώπη, την Αμερική κι όλο τον κόσμο. Η τέχνη κι η ευαισθησία για τα ανθρώπινα δικαιώματα είχαν σφιχταγκαλιαστεί κι έσερναν σ’ έναν ηρωικό χορό τις νεολαίες από την Ιαπωνία στην Ουρουγουάη κι από το Μπέρκλεϋ στην Πράγα. Μάης 1968, Πόλεμος Βιετνάμ, Τσε Γκεβάρα, Τουπαμάρος και Μαύροι Πάνθηρες, Πολιτιστική Επανάσταση του Μάο και Αλιέντε. Κι αυτά τα αιματηρά γεγονότα, σ’ ένα ντεκόρ όπου οι χίππυς και η ψυχεδέλεια, οι Μπήτλς και ο Μπόμπ Ντύλαν, η Τζόαν Μπαέζ και οι Ρόλλινγκ Στόουνς, έκαναν την δική τους επανάσταση μαζί με τους Πινκ Φλόυντ, τους Ντόορς, τον Χέντριξ και την Τσόπλιν. Οι Κάντρυ Τζο εντ δε Φις στην αρχή ονομάζονταν Κάντρυ Μάο εντ δε Φις, παίρνοντας το όνομά τους από ένα ρητό του Μάο: «Ο επαναστάτης πρέπει να κινείται μέσα στην κοινωνία σαν το ψάρι μέσα στη θάλασσα». Και οι Ρόλλινγκ Στόουνς τραγουδούσαν στο Στρητ Φάιτιν Μαν: «Ναι! Νομίζω ότι είναι η κατάλληλη ώρα για βίαιη επανάσταση, γιατί εκεί όπου ζω, το παιχνίδι που ζουν είναι η συμβιβαστική λύση»! Το WOODSTOCK στους Ελληνικούς κινηματογράφους δεν αφέθηκε να προβληθεί περισσότερο από την πρεμιέρα στο Παλλάς το 1970, γιατί όταν ακούστηκε το τραγούδι FREEDOM (Ελευθερία) έγινε ο «χαμός». Διακοπή προβολής έγινε και στο έργο «Φράουλες και Αίμα», ενώ το «Ζαμπρίσκι Πόιντ» παρ’ όλη την ανατρεπτικότητά του παίχτηκε. Ρεύματα συγκίνησης, από ηρωισμούς, από θυσίες, από οράματα, διαπότιζαν σιγά-σιγά τη φοιτητική νεολαία και όχι μόνο.
Η πρώτη μου «επαναστατική» επαφή με φοιτητές μετά το 1967, ήταν λίγο πριν το 1970, όταν μαζί με τον Τάσο Γουδέλη, την Μυρσίνη Ζορμπά, τον Γιώργο Οικονόμου και άλλους, αρχίσαμε να λειτουργούμε με αμφισβητησιακές συζητήσεις σ’ έναν πολιτιστικό σύλλογο στου Φιλοπάππου. Εκεί βίωσα την οργανωμένη συνεργασία που μπορεί αυθόρμητα να δημιουργηθεί και να λειτουργήσει, όταν βρεθούν άνθρωποι με ενδιαφέροντα δράσης. Η μελέτη του απαγορευμένου Σοσιαλισμού – των κλασσικών του Μαρξισμού και της Αναρχίας – ήταν ένα απαραίτητο σκαλοπάτι στην οικοδόμηση ενός «σωστού» αμφισβητία. Ελύτης, Ρίτσος, Μαγιακόφσκυ, Μαρκούζε…Εκδρομές γύρω από την Αθήνα και πολιτικοφιλοσοφικές συζητήσεις. Το 1971 φτιάξαμε μαζί με τον Τίμο Παπαδόπουλο τις εκδόσεις «Υδροχόος», που εξέδωσαν κείμενα για το Φοιτητικό κίνημα, τον Αναρχισμό, την Λούξεμπουργκ και τον Τροτσκισμό. Το γραφείο-βιβλιοπωλείο μας στην Σόλωνος, έγινε κέντρο περάσματος φοιτητών και καλλιτεχνών όπως ο Καμπερίδης, Κοτανίδης, Λευτέρης Κανέλης κ.α. «Διεθνής Βιβλιοθήκη» (Αναρχικοί) και «Νέοι Στόχοι» (Τροτσκιστές) ήταν τα κοντινά βιβλιοπωλεία-εκδόσεις ανατρεπτικού προσανατολισμού. Ελληνοευρωπαϊκή Κίνηση Νέων, Γιάννη Σταθά, Σόλωνος, Χαριλάου Τρικούπη: Τόποι και δρόμοι, φορτισμένοι με ανατριχίλες: μας παρακολουθούν! Μπλου-τζιν, τζάκετ και γενειάδες…Μια συζήτηση για το Ζαμπρίσκι Πόιντ σ’ ένα αμφιθέατρο και μια άλλη για την γιόγκα σ’ ένα νοσοκομείο, έγιναν οι αφορμές για να γνωριστούμε, αυτοί που απετέλεσαν τον 1ο πυρήνα της Ιατρικής. Μάνος Σωτηριάδης, Χάρης Βασιλόπουλος, Αυγή Σιούνα, Τάκης, Εύη, Μαρία, Γεράσιμος κ.α. Στους «Νέους Στόχους» γνώρισα τον Νίκο Σιδέρη.

Απο συνάντηση της Αντιδικτατορικής Φοιτητικής Κίνησης Ιατρικής
Σαλαμίνα, φθινόπωρο 1971
Κάτω δεξια, η Ε.Α.
(κατόπιν) μέλος της συντονιστικής επιτροπής Πολυτεχνίου(Νοεμβρης 1973)

Η ομάδα αυξανόταν. Οι εικόνες που φανταζόμουν, διαβάζοντας για τα φοιτητικά κινήματα των Η.Π.Α. και της Ευρώπης, γίνονταν μια ζωντανή πραγματικότητα για μένα. Είχα αρχίσει να νιώθω σαν σε προεπαναστατική περίοδο. Έρωτας και επανάσταση ήταν η παράφραση του «Έρως και Πολιτισμός» του Μαρκούζε. Οδοντιατρική: Μιχάλης Σαμπατακάκης. Νομική: Νικήτας Λιοναράκης. Διασχολικό: το κίνημα μεγάλωνε! Κι αποφασίστηκε (από το «κίνημα» γενικά) να γίνει μεγάλη αντιδικτατορική συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος, στις 21-04-1972 το πρωί. Όταν πήγα, τα τραπεζάκια της πλατείας ήταν γεμάτα χαφιέδες κι ασφαλίτες με πολιτικά, που περίμεναν. Τότε άρχισε για μένα το πρώτο κινηματογραφικό έργο της περιπετειώδους και ηρωικής σειράς: «Τύραννοι κι επαναστάτες», που παίχτηκε κι άλλες φορές στο μέλλον. Όλες οι ιστορίες της γερμανικής κατοχής και των απελευθερωτικών κινημάτων – παλαιών και σύγχρονων – άρχισαν να παίζονται σε προσωπικές παραλλαγές. Σύντομα φάνηκε ότι η συγκέντρωση ήταν «καρφωμένη». Συνάντησα μόνο 5 συναδέλφους, που μεταξύ μας δώσαμε ραντεβού στο άγαλμα του Κολοκοτρώνη και μετά στα Προπύλαια. Σιγά-σιγά μαζευτήκαμε – όχι περισσότεροι από σαράντα με πενήντα, που άλλοι καθισμένοι στα κάτω σκαλιά κι άλλοι όρθιοι, αρχίσαμε να τραγουδάμε την «Ξαστεριά» και να φωνάζουμε «Ελευθερία-Δημοκρατία»! Η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά! Μου φαίνονταν πολλοί λίγοι οι περαστικοί που έκπληκτοι περνούσαν βιαστικοί ή κοντοστεκόντουσαν μακριά. Στην επίθεση της αστυνομίας που ακολούθησε σύντομα και που – συγκριτικά με τις σημερινές θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «αμήχανη», όσοι από μας δεν αποκλείστηκαν, ξέφυγαν από τη Ρήγα Φεραίου φωνάζοντας «Ελευθερία-Δημοκρατία» ή «Κάτω η χούντα», μπροστά στους απορημένους επιβάτες που περίμεναν στις αφετηρίες. Είναι απερίγραπτο το συναίσθημα που ένιωσα, όταν μπαίνοντας σε μια «ουρά», άκουσα έναν από τους επιβάτες να λέει: «Τι θέλουν πάλι τα κωλόπαιδα;» Συνειδητοποίησα ότι ήμαστε μια ασήμαντη μειοψηφία, σχεδόν ένα τίποτα! Ένα «τίποτα» όμως, που την επόμενη ή μεθεπόμενη κατάφερε κι έκανε δεύτερη συγκέντρωση και διαδήλωση. Πάνω από 80 αυτή τη φορά – στο Μουσείο κι από κει στην Πατησίων μέχρι την Κάννιγκος, φωνάζοντας πάλι: Κάτω η χούντα! Αυτή τη φορά δεν πρόλαβε η αστυνομία!

Και το «τίποτα» μεγάλωνε: καινούριοι συνάδελφοι γίνονταν «συναγωνιστές», μάζεμα υπογραφών για τα Δ.Σ., συγκεντρώσεις σε σπίτια και σε εξοχές. Και αμεσο-δημοκρατική λήψη αποφάσεων, και πολύς σεβασμός στις γυναίκες και τα πρώτα ζευγαράκια συναγωνιστών. Και η πρώτη οργανωμένη εμφάνιση μαζί με τους υπομηχανικούς, στην Παιδιατρική όπου θαύμασα τον Παπασταυρίδη. Και οι κλήσεις στην Ασφάλεια την επομένη και το εκφοβιστικό ξυλοκόπημα. Κι ένιωθες μέσα σου να παλεύει ένα ηρωικό με ένα πανικόβλητο πνεύμα. Και βρίσκαμε μια κοινωνική ταυτότητα, φτιαγμένη από την υπέρβαση του εαυτού, σε ένα κινηματογραφικό έργο με πρωταγωνιστές εμάς. Εργαλεία μας: από την μία ο κίνδυνος και το ρίσκο κι από την άλλη η ζεστή θαλπωρή μιας συλλογικότητας. Είχαμε προσωπικές σχέσεις κι αυτό που μας ένωνε ήταν το να φύγει η Τυραννία, η Δικτατορία, ο Φασισμός, η Αμερικανοκρατία, η Απολυταρχική Πατριαρχική Εξουσία. Το αίσθημα που ζούσε ο καθένας μας σαν κάτι το ιδιαίτερο και ταυτόχρονα σαν κάτι το συλλογικό, ωρίμαζε μέσα μας τόσο την προσωπική, όσο και την κοινωνική μας υπόσταση.
Οι ιδεολογικοί ανταγωνισμοί, οι φανατικές διαφωνίες και συγκρούσεις, εμφανίστηκαν για μένα πολύ αργότερα – βασικά την περίοδο του Πολυτεχνείου και στην Μεταπολίτευση. Μέχρι την στράτευσή μας (Φλεβάρης 1973), οι υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις είχαν λίγα μονομελή στο Φ.Κ. Είναι ζήτημα αν από τους 15 της Ιατρικής που στρατευτήκαμε, υπήρχαν τότε ένας ή δύο μόνο, οργανωμένοι στο «Ρήγα». Δύο μέρες πριν πάω στο στρατόπεδο κατάταξης, είχα μια άλλη εμπειρία που με χρωμάτισε. Σε διαδήλωση της Ιατρικής που ξεκίνησε από το Γουδί, όταν η αστυνομία μας χτύπησε στο ύψος του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», ενώ τρέχαμε φωνάζοντας συνθήματα, άκουσα τους πολίτες και τους καταστηματάρχες να βρίζουν την αστυνομία! Δεν είμαστε πια μόνοι!
Και μετά άρχισε για μένα η αποκλεισμένη περίοδος της στράτευσης. Που και που, σε κάποιο στρατόπεδο συναντούσα κάποιον συναγωνιστή: Νταβέας, Παπακώστας, Αυδίς, Ροζάκης, φιγούρες περίεργες στη γκρίζα ομίχλη των στρατοπέδων. Και στις άδειες, μάθαινα για τις καταλήψεις και το διαρκώς ογκούμενο ρεύμα και την ανάμιξη πολιτικών. Και το χτύπημα της οργάνωσης και η σύλληψή μου από την Ε.Σ.Α. και η Αμνηστία και η Νοσηλεία και η διακοπή στράτευσης για λόγους υγείας. Όταν γύρισα στην Αθήνα, τον Οκτώβρη ’73, καινούρια πρόσωπα στους αγώνες όλων των Σχολών. Και είχε αρχίσει ο διαχωρισμός ανάμεσα σε Ριζοσπάστες και «Ρεφορμιστές». Αντιεξουσιαστές και ακροαριστεροί και οπαδοί των δύο Κ.Κ.Ε., που οι ηγέτες τους ερωτοτροπούσαν με το πείραμα Μαρκεζίνη. Θυμάμαι την τελευταία συνέλευση της Ιατρικής στο Πολυτεχνείο: 16 Νοέμβρη, απόγευμα…Ήδη είχαμε βγει από τους εαυτούς μας! Τα δακρυγόνα έτσουζαν, το πρώτο αίμα κυλούσε! Μόνο η λέξη ΠΑΘΟΣ ίσως μπορεί να δώσει μια εικόνα της κατάστασης. Δάκρυα πολλά και αγωνία και η συνταρακτική ανακάλυψη ότι «τώρα γράφουμε ιστορία για τις αυριανές γενιές»! Και οι προβολείς και η έξοδος και το κρύψιμο και η παρανομία…
Και μετά η μεταπολίτευση, η αρχική ψευδαίσθηση ότι το αυθόρμητο πάθος, η πρωτοβουλία, η δημιουργική φαντασία και η πράξη του ονείρου, θα μπορούσαν να συνεχιστούν. Τα πράγματα όμως, είχαν αλλάξει: η σεμνότητα και η ευαισθησία είχαν χαθεί! Η εξαφάνιση του μέχρι τότε κοινού αντιπάλου, μας έκανε να διοχετεύσουμε την συσσωρευμένη επιθετικότητά μας μεταξύ μας, στην προώθηση του παιχνιδιού των πολιτικών κομμάτων, που ήθελαν ανταγωνισμούς στο κυνήγι της εξουσίας. Και μείναμε στην ανάμνηση της ενότητας, της συντροφικότητας, της αποτελεσματικότητας που έχει η συλλογική αυθόρμητη δράση, της χαράς που νιώθεις όταν βάζεις σπόρους και δεντράκια και γίνεται δάσος – άσχετα αν το καίνε μετά! Και συνειδητοποιούμε πως, εκείνη την εποχή γεννήσαμε αυγά και ενώ περιμέναμε να βγουν τα πουλιά της ελευθερίας, μας τα έσπασαν και τα έκαναν ομελέτα! «Και πώς ξαναφτιάχνεις αυγά από την ομελέτα κύριε; Πολύ απλό, ταΐζεις με αυτή τις κότες…»
Μετά από 20 χρόνια, χαίρομαι που διαπιστώνω ότι η σεμνότητα και η ευαισθησία μπορούν ίσως και πάλι να λειτουργήσουν σε πολλούς από μας. Η αδικία, η καταπίεση, η βία και ο υποβιβασμός της ζωής μας, σίγουρα δεν μας αφήνουν αδιάφορους. Η αναζήτηση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, σίγουρα μας συγκινούν. Είμαστε όμως πολύ απομονωμένοι. Η αυθόρμητη επικοινωνία που υπήρχε τότε, έχει τώρα χαθεί. Και η συνθετική καρδιά του πάθους της ελευθερίας μιας ανέμελης ηλικίας, έχει καλυφθεί από την αναλυτική λογική των επαγγελματικών καθηκόντων ή των οικογενειακών ευθυνών. Παρ’ όλα αυτά, νιώθω πως είμαστε μπολιασμένοι από τότε σε σοβαρό βαθμό, με τα στοιχεία της Συνεργατικότητας, της Αγωνιστικότητας και της Αλληλεγγύης. Και νιώθω ακόμα, πως οι συνθήκες της τρομακτικής εποχής που ζούμε, μας προκαλούν να τα βλαστήσουμε.
Ήρεμα, Αποφασισμένα και με Ομορφιά.
Γιατί, αυτό το «μπόλιασμα»- ή η κοινή εμπειρία - αυτών των στοιχείων, κρατάει ακόμα. Ένας πυρήνας Ονείρου και Ουτοπίας, που μας έσπρωξε στον αγώνα για κάποιες ΙΔΕΕΣ – όπως η Ελευθερία και η Δικαιοσύνη – και που μας έκανε να κινούμαστε πέρα απ’ την προσωπική ασφάλεια και το βόλεμα, υπάρχει ακόμα, πιστεύω, σ’ όλους μας. Κι εκδηλώνεται όχι απαραίτητα «πολιτικά» - με τη στενή έννοια του όρου – αλλά απλά ανθρώπινα. Γιατί, παραφράζοντας τον James Kunen από το «Φράουλες και Αίμα», θα το εξέφραζα, κλείνοντας την εισήγηση έτσι:
Τι σόι άνθρωποι «τις τρώνε» στο Πανεπιστήμιο: δεν ξέρω. Εγώ έφαγα ξύλο τον καιρό της χούντας και προσωπικά υποστηρίζω με πάθος τα δέντρα (και γενικότερα τα δάση), τα λουλούδια, τα ψηλά βουνά με τις πηγές, τα ηλιοβασιλέματα και τον Vivaldi. Τα ευγενικά βλέμματα και την πολυφωνία, την αποποινικοποίηση της χρήσης και τη Ρέγγε, τις Μαρίες και τα μικρά παιδάκια. Υποστηρίζω την κατάργηση των βασανιστηρίων, τα δικαιώματα των μειονοτήτων και την επανεύρεση του Ελληνικού πολιτισμού.
Από την άλλη δεν χωνεύω την υποκρισία, το φόβο, το καυσαέριο στους δρόμους, τον «κοριό» του τηλεφώνου μου, το να μην έχω πετρέλαιο για τη σόμπα, το να μην μπορώ να βοηθήσω κάποιον πάσχοντα. Και αντιστέκομαι στην καταστροφή του περιβάλλοντος, στην εγκληματικότητα, στην τρομοκρατία και στην ηρωίνη. Είναι για να κρατιέται ζωντανός αυτός ο πυρήνας του Ονείρου και της Ουτοπίας, του έρωτα και της εξέγερσης στον θάνατο. να κρατιέται ζωντανός ο πυρήνας της Ανάστασης.
Και νομίζω πως το μπορούμε όλοι μας!

Ευχαριστώ