ΦΕΡΣΕ – ΦΟΝΗ
Η διδαχή της απουσίας
Αθήνα, Φθινόπωρο 2001

 

Ο μύθος της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα, η κάθοδός της στον Άδη και η επάνοδός της στον «πάνω κόσμο», είναι μία από τις κλασσικές περιγραφές του κύκλου του θανάτου και της ζωής, όπως μας παραδίδεται από την Αρχαία Ελλάδα.

 

Η εξαφάνιση και η εμφάνιση, η απουσία και η παρουσία, ο χειμώνας και το θέρος, αυτές οι δύο φαινομενικά αντίθετες καταστάσεις, συνδέονται σ’ ένα μύθο που τονίζει τελικά την ενότητα και την αλληλουχία τους, ότι για να υπάρξει το ένα, πρέπει να υπάρξει το άλλο ή όπως το εκφράζει ο στίχος:

«ως η Σελήνη χάνεται κι ύστερα θα γεμίσει
έτσι κι ο σπόρος μεσ’ τη γη κρύβεται να καρπίσει»

Για να υπάρξει καινούριο γέμισμα σε μια κούπα, αυτή πρώτα πρέπει ν’ αδειάσει. Την αξία του αδειάσματος, της αποβολής κάθε παλαιού, φθαρμένου και σαπισμένου μέσα από την ψυχή του ανθρώπου, θέλει να δείξει εκτός των άλλων και η ιστορία της Φερσε-φόνης. Η ιστορία της κατάστασης στην οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις κακές συνήθειες του παρελθόντος: τον φόβο, την αρπακτικότητα, την πλεονεξία και το ψέμα.

Μ’ αυτούς τους «νεκρούς του Άδη» θα ερχόμαστε πάντα αντιμέτωποι όταν – όπως η Φερσε-φόνη – διαλέγουμε τον Νάρκισσο – τη Νάρκωση, σαν σύντροφο. Αντίθετα, ο πραγματικός έρωτας – που δεν είναι αγάπη του εαυτού μας (όπως ο Νάρκισσος) – μπορεί να διαλύσει τα σκοτεινά στοιχεία.

Και φαίνεται πως προϋπόθεση γι’ αυτόν τον Έρωτα, είναι να έχουμε συμφιλιωθεί με την Απουσία. Τότε νικάμε τον θάνατο.
Εύχομαι στους «Σχοινοβάτες» που τους γνώρισα από κοντά, να δώσουν με τον καλύτερο τρόπο το έργο στο θεατρικό κοινό.

Γ. Οικονομόπουλος

 

 

 

 

 

 

 

Σκηνή 1η

Επίπεδος χώρος στο πάνω από τον καταρράκτη του Ιλισού – περιοχή αγί8ας Φωτεινής – μέρος. Σε μια γωνία, ανάκλιντρα και στρωσίματα με φαγητά και χοές. Δύο γυναίκες και τρεις άντρες με πολύχρωμα ρούχα και στεφάνια από κληματόφυλλα (Χορός). Μεγάλη κούπα με νερό και κύπελλα πιο πέρα. Γύρω τους έχουν λουλούδια.
Στη μέση του χώρου σωρός από βράχια και πάνω τους κάθονται η Δήμητρα με καφεκόκκινο χιτώνα και ξανθά μαλλιά και η Περσεφόνη – χαμηλότερα προς το έδαφος – με χιτώνα κάθετα μοιρασμένο με χρυσοκίτρινο και ιώδες χρώμα. Τα μισά μαλλιά της ξανθά και τα άλλα μισά μαύρα, αντίστοιχα. Κοντά της δύο κοπέλες, η μία με χρυσοκίτρινο και η άλλη με ιώδη χιτώνα. Είναι οι θεραπαινίδες.
Προς την άλλη γωνία ένα κάθισμα-θρόνος με καθισμένο έναν άντρα με γαλάζιο χιτώνα και ένα χρυσό ήλιο στο στήθος. Στους ώμους του έχει ένα χρυσό ξανθοκόκκινο δέρμα και φοράει στέμμα χρυσό. Είναι ο Κελεός, βασιλιάς της Ελευσίνας.
Πιο πέρα, ένα πηγάδι και δύο νεαρές δίπλα. Η μία με ξανθοκόκκινο χιτώνα και η άλλη με γαλάζιο. είναι οι κόρες του Κελεού.
Βαστάνε ένα κανάτι.
Παράμερα, βρίσκεται μια νεαρή στρουμπουλή γυναίκα με χιτώνα κόκκινο της φωτιάς, σχετικά κοντό, κι από μέσα είναι γυμνή: η Ιάμβη ή Βαβώ.

Εισαγωγή
(Ακούγεται μουσική)

Αφηγητής: Την ιστορία σήμερα θα μάθετε της Περσεφόνης, της κόρης της μονάκριβης της Δήμητρας και, με τ’ αυτιά σας και τα μάτια σας θα ζήσετε την περιπέτειά της, που απ’ τη γη της Υ(σ)τας1 άρχισε, σαν μάζευε λουλούδια – και μάλιστα τον Νάρκισσο2 – και, στη συνέχεια στον Άδη πέρασε, κλεμμένη από τον Πλούτωνα, που αυτή την ερωτεύτη.
Θα ζήσετε της Δήμητρας την αναζήτηση και τις γιορτές των Αθηναίων – τα τριήμερα Ανθεστήρια3 – που έγιναν για την κόρη. Τα ονόματα είναι σύμβολα και ο μύθος οδηγίες για το ταξίδι της Ψυχής σε όλους τους ανθρώπους. Πως πρέπει εμείς να βλέπουμε τον θάνατο, τη ζήση κι αν σταματάει η ζωή ή κύκλο αυτή γυρίζει.
Στον τόπο αυτόν τον ιερό, στον Ιλισό της Άγρας, που ήταν γύρω όλο ναοί και ιερά και κρύπτες,4 του Πάνα, της Αρτέμιδας, του Διόνυσου, του Δία, και δω, σιμά στην εκκλησιά της Φωτεινής της Άγιας, που ήταν στα χρόνια τα παλιά, ναός λαμπρός της κόρης – που Ευφεγγή την έλεγαν,5 Βιοδότι, Φαεσφόρο κι αλλιώς, σαν την «καλόφεγγη» και της «ζωής τη δότρα», την Άγια «φέρουσα το φως» - στον τόπο αυτό του Ιλισού,6 οι μύστες ετοιμάζονταν, να δουν το μέγα θαύμα, που θα γινόταν στο ιερό, της Ελευσίνας πέρα. Στον καταρράκτη λούζονταν κι άκουγαν τις αλήθειες που ξύπνιους θα τους κράταγαν, τη νάρκωση7 να διώξουν.
Στις μέρες μας τις σκοτεινές, που η Νάρκωση πληθαίνει, είναι καιρός πια κρίσιμος, το Πνεύμα να ξυπνήσει, κι αν θυμηθούμε τα παλιά, ίσως και μας βοηθήσει.
Γι’ αυτό κάνουμε μίμηση των μυστηρίων της Άγρας, θυμίζοντας πως μέσα μας είναι όλη η ιστορία: κι η Αρπαγή κι η Νάρκωση κι ο φόβος για Απουσία.
Και σας καλησπερίζουμε κι ευχή δίνουμε μία:
«Ας πέσει τ’ αστραπόβροντο στη μαύρη τη νυχτιά και του Φωτός, του Πνεύματος, ας λάμψει η ομορφιά!
Η παντοδυναμία του, το γοργοκίνημά του, μακριά ας τινάξει από μας τον ύπνο του θανάτου»8

(Μουσική)
Χορός:
Άνδρας: Τον Πάνα9 τον απέραντο, εμείς τόνε καλούμε
του σφρίγους μας τη δύναμη, ολόγυρα να χύσει
με μουσικές και με χορούς, ο έρωτας ν’ ανθίσει.

Άλλος άνδρας: Ω Πάνα με τους Σάτυρους και με τις Νύμφες, έλα!
Αντάμα με το Διόνυσο10 του μεθυσιού θεό!

Γυναίκα: Η νιότη θέλει τη χαρά, το γλέντι, το μεθύσι
σφύζει η ζωή δεν σταματά, χορεύει από τη Φύση!

Άλλος άνδρας: Ο Νους να φύγει μακριά στο Όλυμπου τα μέρη
κι ω Πάνα! Πες στο Διόνυσο την άμπελο να φέρει!

Άνδρας: Το αίμα που γίνεται κρασί11 ορμήνεψτον να δώσει
για να γιορτάσει η ζωή πριν γρήγορα νυχτώσει.

Άλλη γυναίκα: Κι εσύ Αφροδίτη Πάνδημη12 μαζί μας τώρα έλα
για να κυλήσει ο έρωτας στο σώμα πέρα ως πέρα!

Περσεφόνη: (γυρίζει στη Δήμητρα)
Άκου μητέρα τους θνητούς, γιορτάζουν και γελάνε
από κρασί κι απ’ έρωτα ολημερίς μεθάνε!

Δήμητρα: Το ξέρω τούτο κόρη μου πως έχει η γης καλούδια
αλλά υπάρχουν και κακά πάνω σ’ αυτήν λουλούδια!

Περσεφόνη: Ο έρωτας μητέρα μου το πιο λαμπρό λουλούδι!
Αυτός μας λέει στις καρδιές το πιο γλυκό τραγούδι!
Άσε να πάω μάνα μου κει κάτω στους αγρούς
και να μαζέψω τις χαρές μαζί με τους ανθούς!

Δήμητρα: Κατέβα όμορφη κόρη μου, μα κοίτα τι μαζεύεις!
Πρέπει να ξέρεις από πριν, τι το καλό γυρεύεις!
Γιατί στο λέω κόρη μου, υπάρχει πολύ πλάνη
τι στους θνητούς το όμορφο και το καλό έχει σπάνη!
Χίμαιρες και φαντάσματα ολοένα κυνηγάνε
και έχουν την ψευδαίσθηση, πως όλα καλά πάνε!
Μα έρχεται ο πόλεμος, η αρρώστια και ο δόλος
και τότε τ’ αποκτήματα γίνονται όλα πόνος!
Ανάλαφρα κι αέρινα πάνω στη γη περπάτα
κι από καμιά αντανάκλαση13 ποτέ σου μη σταμάτα!
Τραγούδα εσύ και χόρευε, χωρίς σταματημό
και άκου και ξεδιάκρινε τραγούδι από ηχώ!14
Σε φάσματα και είδωλα εσύ μην απαντάς
εικόνες είναι πρόσκαιρες μέσα τους να περνάς!
Μη σε κρατήσει τίποτα ψευδές και απατηλό
γιατί απ’ τη γη θα πέσεις σε Άδη σκοτεινό!

Και για να έβγης από κει, πολλά θε να γενούνε…
για έλα όμως κόρη μου τα πεπρωμένα ας γραφτούνε!

(Μουσική)

Χορός:
Γυναίκα: Τα κύμβαλα και οι αυλοί ολόγυρα ας ηχήσουν
τους κόπους και τα δάκρυα, μακριά να τα αφήσουν!

Άνδρας: Ω, σάρκα πάρε ηδονές μέχρι τα κόκαλα βαθιά
κι ας μείνουν τα γεράματα, όσο πιο μακριά!

Άλλος άνδρας: Γεύση, αφή και όσφρηση και ρίγος του οργασμού
θεοί να γίνεται σε μας και βασιλείς στον νου!

Άλλη γυναίκα: Διώχτε ευθύνες και καημούς, άγχη και πειθαρχίες
κι ελάτε όλοι στο χορό, με δίχως αγωνίες!

Άλλος άνδρας: (πίνοντας)
Οίνο να έχουμε πολύ, τις χόες σας αδειάστε (πίνει)
δύναμη εσείς να πάρετε…το αύριο ξεχάστε!

Γυναίκα: (κόβοντας λουλούδια)
κι ένα από δω κι ένα από κει, όλα θα τα τραβάμε
λουλούδια εμείς θα κόβουμε, στεφάνια θα φοράμε.

(Ανθοστέφονται. Εμφανίζονται μικρά παιδιά με άσπρα χιτώνια κοντά)

Ίδια γυναίκα: Και μην ξεχνάμε τα παιδιά, το μέλλον τους ανήκει!
Έτσι να γίνουμε κι εμείς να μην μας πιάνει φρίκη!

(Ανθοστέφουν τα μικρά παιδιά και λένε όλοι μαζί)

Όλοι μαζί: Του κόσμου όλες οι χαρές δικές μας θα γινούνε
και τα κακά ποτέ σε μας ξανά δεν θα γυρνούνε!

(Κάθονται ή ξαπλώνουν)

Περσεφόνη: (Τριγυρίζοντας χαρούμενη ανάμεσα στα λουλούδια, κοντά στο χορό)
Τι θαύμα είναι οι ομορφιές, τα χρώματα κι οι ήχοι
νοιώθεις, αισθάνεσαι, πετάς και δεν υπάρχουν τοίχοι!
Μέσα στην τόση ομορφιά θα βρω τον έρωτά μου
κι ας μην τον ξέρω από πριν, θα μου τον πει η καρδιά μου!

(Γυρνάει)

Ξανθός θα είν’ ή μελαψός και άνθη ή αστέρια,
θα ‘χει κρατήσει πάνω του και θα βαστά στα χέρια;
Θεός θα είναι ή θνητός; Πως θα θωρεί στα μάτια;
Καρδιά μου πάψε να χτυπάς, θα γίνεις συ κομμάτια!

(Πιάνει την καρδιά της)

Να ‘ναι κρυμμένος στους ανθούς ή να ‘ναι μεσ’ τα δάση;
Αχ! θα τον βρω εγώ γρήγορα ή η νύχτα θα με πιάσει;

Θεραπαινίδα: Μην βιάζεσαι αρχόντισσα, τη Δήμητρα θυμήσου!
Ψάξε εσύ με προσοχή, κι ήρεμα συλλογίσου!

Άλλη θεραπαινίδα: Μην έχεις την συγκίνηση μόνο για οδηγό σου
γιατί συχνά σε βγάζει αυτή μακριά απ’ τον εαυτό σου!

Περσεφόνη: (γυρνάει προς αυτές πειραγμένη)
Τι μου μιλάτε σεις χαζές! Τι ξέρετε απ’ αγάπη;
Ο έρωτας είναι τυφλός χωρίς μήκη και πλάτη!
Κατέβηκα απ’ τον Όλυμπο με τους θνητούς αντάμα,
γιατί εδώ κάτω γίνεται του σμίξιμου το θαύμα!

Χορός: (Μισοξαπλωμένοι με άδειες κούπες και κεφάλι βαρύ)

Άνδρας: Η κούραση όμως βαριά στο σώμα πέφτει ετούτη
λες και πάνω στα μέλη μας της γης είναι τα πλούτη.

Άλλος άνδρας: Που φαίνονται όλα λαμπερά, μ’ αστραφτερές αχτίδες
μ’ αλλάζουν στη συνέχεια και γίνονται αλυσίδες.

Άλλος άνδρας: Έτσι βαριά στα μέλη μας, κυλάει η ηδονή μας:
εχόρτασε το σώμα μας αλλά πεινά η ψυχή μας!

Γυναίκα χορού: Μικρή για μας είν’ τούτη η γη! Σε εκ-σταση15 να βγούμε!
Νύμφες! Θεές! Φωνάζουμε σε τόπο νέο να μπούμε!

(Νέες με μοβ πέπλα βγαίνουν από την δεντροστοιχία και χορεύοντας τους σκεπάζουν μερικές φορές με τα πέπλα τους)

Άνδρας: Κι ο ύπνος έρχεται βαθύς…ποιες είναι αυτές οι λίμνες;16
Σκοτάδι κι άγνωστο έχει εδώ και τρέμουνε οι μνήμες!

(Εμφανίζονται τρεις γιγαντόσωμοι άνδρες με γκρίζους χιτώνες, που κρατάνε έναν στρογγυλό καθρέπτη, παρασύροντας μ’ αυτόν ένα μικρό παιδάκι, που κοιτάζει τον εαυτό του στον καθρέπτη και τρέχει από πίσω του, μ’ έναν πορτοκαλί χιτώνα)

Άλλος άνδρας: Να! Βλέπουμε τον Διόνυσο, μικρό παιδί να είναι
κι έναν καθρέφτη κυνηγά…Μη φεύγεις, στάσου! Μείνε!

Γυναίκα: Μη τη μορφή σου κυνηγάς γιατί είναι αυτή απάτη!
Τιτάνες θα σε πιάσουνε στου Σύμπαντος τα βάθη!

(Οι Τιτάνες σκεπάζουν τον Διόνυσο μ’ ένα γκρίζο πανί και βγάζουν από μέσα μέλη-χέρια και πόδια)

Άλλη γυναίκα: Κομμάτια θα σε κάνουνε! Ω, να μη σε βλέπουμε άλλο!
Ο ύπνος έρχεται βαθύς…Μυστήριο μεγάλο!

(Κι αποκοιμιούνται)

Περσεφόνη: (Τριγυρίζει με αγωνία)
Αχ, δεν τον βρίσκω γρήγορα και τι θα κάνω τώρα
Να μείνω τάχατες εδώ…να πάω σ’ άλλη χώρα!
Ω! θλίψη! Λες να μην τον βρω; Τα δίνω όλα για όλα!
Ω! Δία! Παρ’ το σώμα μου και στο δικό του κόλλα!

(Στέκεται φοβισμένη και απελπισμένη)

Κι αν είναι απάτη μιας στιγμής ο έρως που θα ζήσω,
τότε δεν θέλω τη ζωή και θα τηνε αφήσω!17

(Βλέπει άνθη και τρέχει σ’ αυτά)

Μήπως ανθρώπου άλλη θωριά μπορεί αυτός να έχει…
ζώου, πτηνού ή λουλουδιού το πνεύμα να κατέχει;

(Πλησιάζει τον Νάρκισσο)

Ω άνθος συ πανέμορφο! Τι χρώμα και τι σχήμα!
Εδώ βρίσκεται σίγουρα του πόθου μου το νήμα!
Ω! Νάρκισσε αγάπη μου! θέλω να σ’ αγκαλιάσω…
επιτέλους τον έρωτα τώρα θα τόνε φτάσω!

(Κόβει τον Νάρκισσο και ακούγεται Μουσική έντονη και Μπρρουουουουμμμ, βγαίνει ο Πλούτωνας με μαύρο χιτώνα και κοκκινόμαυρα18 μαλλιά και την αρπάζει μαζί του – κάτω απ’ τον καταρράκτη, ενώ αυτή φωνάζει:)

Μάνααα! Ήτανε τούτα τα κακά από παλιά γραμμένα;
Ήταν μόνο αντανάκλαση ο έρωτας για μένα;

(Η Δήμητρα κατεβαίνει από τα βράχια κι αρχίζει να ψάχνει ανήσυχη)

Αφηγητής: Άλγος πικρό κυρίεψε την καρδιά της και από τα θεία μαλλιά ξέσκισε με τα χέρια της το κρηδεμνό μαύρο κάλυμμα. Το ‘ριξε στους ώμους της και σαν γεράκι όρμησε σε γη και θάλασσα γυρεύοντάς την.

Δήμητρα: Κόρη!…Κόρη!…Ω Περσεφόνη θυγατέρα!
Που τα κρινένια πόδια σου πατούν; Η ανάσα σου στον Όλυμπο
αρώματα σκορπούσε, και στους αγρανθούς της γης
κεντήματα ύφαινε η περπατησιά σου!

Ω της μήτρας μου το κόσμημα!
Έλα συ φανερώσου! Κόρη!…Κόρη!

(Ανάβει δαυλό και ψάχνει)

Θνητός μήπως κανείς την είδε;
Να μάθω πρέπει γρήγορα σε ποιον τόπο επήγε!

Άνδρας αφηγητής: Εννέα μέρες η Δήμητρα περιπλανιόταν στους αγρούς ψάχνοντας την Περσεφόνη. Τη δέκατη μέρα, κοντά σ’ ένα πηγάδι, συνάντησε τις κόρες του Κελεού,19 βασιλιά της Ελευσίνας.

Δήμητρα: Παρθένες! Πέστε μου εσείς: Μην είδατε την Κόρη;
Ξανθή είναι και μελαχρινή και πέπλα αυτή εφόρη!

Κόρη Κελεού: Όχι κυρά! Δεν ξέρουμε μα ίσως ο πατέρας
αυτός που κάθεται εκεί δα και που φοράει δέρας.
Μπορεί να ξέρει ο Κελεός που τα κελεύσματά του
λύνουν σε κάθε άνθρωπο όλο το πρόβλημά του.

Άλλη κόρη Κελεού: Πάμε να τον ρωτήσουμε μήπως και σου κελεύσει
και ίσως γνώση μέσα σου του που ζητάς να ρεύσει!

(Πλησιάζουν τον Κελεό)

Κελεός: Έλα ω γυναίκα από δω και θα σου πω το Νόμο

Δήμητρα: Πες μου για την κόρη!

Κελεός: Είναι κι αυτή στο Νόμο:
Τη Νάρκωση αν ερωτευτεί θα πάρει άλλο δρόμο!
Μεσ’ τα υπόγεια της γης στον κρύφιο εαυτό της
πρέπει αυτή να κατεβεί για να ‘βρει το δικό της.
Τον έρωτα που επιθυμεί δεν θα τον βρει ακόπως!
Τα μάτια πρέπει ν’ ανοιχτούν βαθιά μέσα στο σκότος!
Καθάρια εκεί τον έρωτα μπορεί ν’ ανακαλύψει
αν φόβο και εγωισμό μακριά αυτή αφήσει…

Δήμητρα: Τι έγινε η Κόρη;

Κελεός: Φερσέ-φονη θα πει διπλή20 κι ο Πλούτωνας την παίρνει
καθώς πάνω στης Νάρκωσης το άνθος αυτή γέρνει.

Δήμητρα: (πιάνει το κεφάλι της)
Ωιμέ! Του Δία ποια βουλή στο Νόμο αυτόν εκφράστη;
Να ζήσω τέτοιο χωρισμό εμένα καταράστη!

(Σηκώνει τα χέρια της οργισμένη)

Ω του εαυτού σου έρωτα που Νάρκισσο σε λένε!
Ω της απάτης όνειρο που Νάρκωση σε λένε!
Ω Πλούτωνα που πλούτισες απ’ των ψυχών τον κόπο!
Στοιχεία του Ασυνείδητου, δυνάμεις όλο φόβο
και Ύλη του παροδικού…καταραμένα να ‘στε…
άμα την κόρη μου στο φως δεν την παρουσιάστε!!!

Μα είναι νόμος θείος που της γης τη μήτρα ορίζει:
Ό,τι μέσα της κατέβει ισχυρότερο στο φως να ξανανέβει!
Και μέχρι τότε η Γαία γυμνή και κρύα-λέω να μείνει!
Με απουσία καρπών και χόρτων…
Ο Δίας, μέχρι να γυρίσει τον καιρό,
την κόρη μου την ωραία να ξαναδώ!

(Προχωρώντας συναντά την Ιάμβη που ανασηκώνει το χιτώνιο και της δείχνει το αιδοίο της)

Ποια είσαι κόρη ω στρουμπουλή που τα κρυφά σου δείχνεις;

Ιάμβη-Βαβώ: Είμαι η Βαβώ21 η άσεμνη, Ιάμβη με καλούνε
και τις ορμές της γέννησης τις κάνω όλες να ‘ρθούνε!
Απ’ το αιδοίο τούτο δω πάντα ο Αϊδωνέας22 χάνει
γιατί απ’ την τρύπα αυτή, η ζωή πάνω στον κόσμο φτάνει!
Κυρά μου! από την τρύπα αυτή (δείχνει το αιδοίο της)
η Περσεφόνη βγήκε, κι από την τρύπα αυτή της γης
(δείχνει την τρύπα του Άδη) μέσα στον Άδη μπήκε!
Απ’ έρωτα εβγήκε αυτή κι απ’ έρωτα κατέβη
και με τον έρωτα κυρά αυτή θα ξανανέβει!
(της δείχνει πάλι το αιδοίο της)
Γιατί η σπηλίτσα αυτή εδώ η όμορφα κρυμμένη
σαν πέσει της βροχής το φως23 γίνεται αγιασμένη!

Χορός: Βροχή, ω βροχή! Βρέξε εσύ ω βροχή δροσερή
η γη να γίνει καρπερή.

(Παίρνουν την κούπα με το νερό και λούονται από τα κύπελλα λέγοντας:)

Το ύδωρ του εξαγνισμού24 επάνω μας να πέσει
να κάνει καρπερές ψυχές το φως του να μας φέξει.

Ιάμβη-Βαβώ: Σπόρος και γη ενώνονται, το ύδωρ τα ενώνει
κι από κει βγαίνει η ζωή που όλο και απλώνει!
Ο Σπόρος, είναι ο Πλούτωνας της Γης-μήτρας,25 η Κόρη
και το νερό, είναι ο Έρωτας που ανάμεσα επροχώρη.
Μη καταθλίβεσαι κυρά κι οργή να μη σε πιάνει,
κάνε μονάχα υπομονή και να! Η ώρα φτάνει!
Δεν σταματάει η ζωή, η Κόρη θα ξανάρθει,
«Όλα είναι κυκλικά» ο Νόμος λέει-που επάρθη.
Συ τα φαινόμενα της Γης και τ’ Ουρανού αντάμα,
ξέρεις πως είναι κυκλικά, αυτό είναι το θαύμα!
Πως ό,τι χάνεται γυρνά πιο ενδυναμωμένο,
όταν με έρωτα βαθύ είναι συνδεδεμένο!

 

(Παίρνει την Δήμητρα προς την τρύπα του Άδη)

Τώρα έλα κι αφουγκράσου εδώ, τα μυστικά του Άδη
Κι ίσως την Περσεφόνη δεις, σαν φως μες το σκοτάδι!

(Ιάμβη, Δήμητρα και Χορός προχωρούν προς το κατέβασμα του Άδη, ενώ ο Χορός ψάλλει:)

Όλβιος όστις ιδών26 κειν είσ’ υπό χθόν
Οίδε μεν βίου τελευτάν οίδε δε Διόσδοτον αρχάν. (δις)

Φωνή ανδρική: Μακάριος εκείνος που θα δει αυτά που είναι κάτω απ’ τη Γη.
Γιατί γνωρίζει το σκοπό της ζωής του
και την απ’ τον Δία δοσμένη αρχή του.

(Ο Χορός ξαναψέλνει το «Όλβιος» δύο φορές – κατεβαίνοντας προς τον Άδη – και η φωνή λέει το «Μακάριος» μία φορά ακόμη)

Σκηνή 2η

Στον κάτω από τον Καταρράκτη επίπεδο χώρο – κοίτη του Ιλισού – από τον Καταρράκτη μέχρι τη γέφυρα. Ο τοίχος της γέφυρας καλυμμένος με σκηνές εργοστασίων, σωρών άχρηστων αυτοκινήτων, ψόφιων ψαριών, καμένων δασών, πολεμικών όπλων, χρημάτων, συριγγών και ΜΑΤ. Ζοφερά χρώματα.
Ένα μαύρο άνοιγμα (τρύπα) στη μέση του. Στη μέση περίπου, δύο θρόνοι. Στον έναν κάθεται ο Πλούτωνας. Σε μια πλευρά η Εκάτη27 με κροκέ χιτώνα, με τη Σελήνη στο στήθος και τρεις φάσεις του φεγγαριού – Πανσέληνος, Νέα και μισοφέγγαρο – στο κεφάλι της (Τρίμορφη) δίπλα στην Περσεφόνη που κλαίει.

Αφηγητής: Ο Πλούτωνας, μια και η Περσεφόνη αντιστεκόταν στον έρωτά του, την παρέδωσε στη θεά Εκάτη, βασίλισσα της νύχτας και της Σελήνης και τροφό των μικρών παιδιών, για να της διδάξει τον έρωτα γι’ αυτόν.

Ψαλμός: Ως η Σελήνη χάνεται κι ύστερα θα γεμίσει,
Έτσι κι ο σπόρος μεσ’ τη γη, κρύβεται να καρπίσει!

 

Εκάτη: (στην Περσεφόνη)
Ο Έρως, μπορεί κόρη μου που Φάνη28 τον καλούνε,
Τα εμπόδια απ’ τον δρόμο σου να κάνει όλα να βγούνε!
Φάνης και εμφανίζεται, Φως είναι και φαίνει
Και της αγάπης τους ιστούς, συνεκτικά υφαίνει.
Από τ’ αυγό βγαίνει αϊτός κι απ’ το σκοτάδι, ελπίδα
Κι ο Φάνης-Έρως στις καρδιές, προβάλλει μια ηλιαχτίδα.
Καβάλα την και διάβου εσύ, απ’ του Άδη τους λειμώνες
Χωρίς το φόβο μέσα σου, για παγερούς χειμώνες.

Όλα περνάνε κυκλικά κι όλα θα ξαναρθούνε
Μα νόμος σ’ όλα είναι τους πάντα να υψωθούνε.
Γέννησε την υπομονή, στη στέρηση εκπαιδεύσου!
Τον Πλούτωνα αγάπα τον, τον φόβο μη αφέσου!
Τη Δήμητρα θα ξαναδείς, αλλά δεν θα ‘σαι η ίδια,
Της λευτεριάς και δύναμης θα έχεις τα στολίδια!
Μάθε μόνο απ’ τον Πλούτωνα της απουσίας τη χάρη
Και άφησε τον έρωτα μαζί του να σε πάρει.

(Της τραβάει ένα πέπλο)

Τότε θα βγει ο ισχυρός, «Βριμό»29 θα τόνε πούνε
και της ψυχής σου τα αυτιά πόνο δεν θα ακούνε!
Η αγάπη η αληθινή μέσα δεν έχει πόνο,
σαν πυρπολείται το εγώ, σε φως πέρα απ’ το χρόνο.
Κι όπως ο Φάνης απ’ τ’ αυγό που σπάει, αυτός πετιέται,
έτσι κι από τη μοναξιά η Δύναμη γεννιέται!
Κι ο έρως τότε αληθινός – που αυτός δεν ζητιανεύει –
πετά στις ισχυρές ψυχές μαζί τους και χορεύει!
Διώξε το φόβο απ’ την καρδιά κι άκου τους πεθαμένους,
που θα σου πούνε μυστικό και λόγους ξεχασμένους!

Εμφανίζονται – βγαίνοντας απ’ την τρύπα του «τοίχου» του Άδη – με τη σειρά:
1. Ένας άνδρας με λαμέ χιτώνα – κροκοδειλέ – που έχει σακουλάκια με χρήματα δεμένα πάνω του. Στο ένα του χέρι έχει ένα σάκο με χρήματα και στο άλλο, ένα ραβδί με ένα χέρι σε αρπακτική στάση, με γαμψά νύχια.
2. Δίπλα του, μια γυναίκα με ανοιχτό ροζ χιτώνα, έναν ομφάλιο λώρο στη μέση της – που τον κουνάει με το ένα της χέρι, ενώ με το άλλο, τεντώνει ένα κουταλάκι ζητώντας παροχή «σκόνης».
3. Πίσω τους, ένας άνδρας με μουσούδα λύκου, που την σκεπάζει μια προβιά προβάτου και
4. μια γυναίκα σκεπασμένη μ’ ένα μελιτζανί ύφασμα, που το ανασηκώνει συχνά, κοιτάζει έξω τρομαγμένη και ξανασκεπάζεται.
5. Ένας άνδρας με αλυσίδες και άγκυρες παντού, που τον τραβάει μ’ ένα σκοινί.
6. Μια γυναίκα με ανοιχτό γκρίζο χιτώνα, με μισόκλειστα μάτια και το κεφάλι της γερμένο μπροστά.
Οι 5 και 6 περπατάνε γύρω από ένα νοητό τετράγωνο, συνέχεια. Τέλος, ακολουθεί ένας άνδρας μα λαδί χιτώνα, έχοντας κάτω από τη μία του μασχάλη ένα ξεριζωμένο δέντρο και κρατώντας μια πιατέλα με μισό μοσχαράκι, μια φώκια, ένα αυτοκίνητο, μια TV, λουκάνικα και μπουκάλια. Γλείφεται και παριστάνει πως τρώει απ’ την πιατέλα.
Περπατάνε αργά-αργά, ενώ η μουσική παίζει άσχημους-στριγκούς και γδουπερούς ήχους.

Περσεφόνη: Εκάτη! Ποιες είναι οι μορφές που σαν φαντάσματα πατούν;
Η όραση είναι μικρή, θαμπά τα βλέπω να γυρνούν!

Εκάτη: Διώξε το φόβο μακριά, του σκότους δες κομμάτι,
Αυτός είναι ο ρόλος του, ν’ ανοίξει τ’ άλλο μάτι!
Κι ως την ενότητα θα δεις ο Κόσμος πουν’ φτιαγμένος,
Ευθύνη θα ‘χεις ο Εαυτός, να ‘ναι λευτερωμένος.
Μη σταματάει τη ζωή με την απελπισιά του,
Αλλά να μπαίνει στη ροή30 με γνώση πια δικιά του.
Πάνω στο φως σαν χάνεις συ απ’ τις αντανακλάσεις,
Στο σκότος μέσα βλέποντας πάνω πια δεν θα χάσεις!

Αφηγητής: Και μαθήτευσε την όραση η Περσεφόνη, μέσα στο σκοτάδι
Των φόβων της είδε καθαρά την τάση που είχε ν’ αρπάξει
Να κρατήσει, να μην της φύγει, να μην στερηθεί, μη χάσει

Και αναγνώρισε τον Κερδόδουλο και την Εξάρτηση-Ετεροτρόφη και τον Ψευδόβουλο με τη Φοβοδήμη, τον Ακινήτωρα με τη Συνηθεία, όπως και τον Ακράτωρα. Και άρχισε να διδάσκεται απ’ αυτούς τις αξίες της ΑΠΟΥΣΙΑΣ και της ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Διδαχή

ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΤΟΥ ΑΔΗ

Κερδόδουλος: Του κέρδους είμαι το στοιχειό
τον κόσμο κυριεύω
αισθήματα δεν έχω εγώ
τα χρήματα λατρεύω!

Στη θέση μέσα της καρδιάς
ένα πουγκί κλεισμένο
να παίρνω μόνο θέλω εγώ,
το δόσιμο…κομμένο!

Μη μου ζητήσετε τιμή
και μπέσα εγώ να έχω
πώς θα τ’ αρπάξω αν μπορώ,
όλα να τα κατέχω.

Πουλάω αγάπη, ευγένεια
πνεύμα κι αξιοπρέπεια
γιατί ο μόνος στόχος μου
το κέρδος…με συνέπεια!

Πολέμους, φτώχεια, θάνατο,
εγώ δεν λογαριάζω
αν είναι απαραίτητα,
τότε τα ετοιμάζω.

Για μένα δεν υπάρχουνε
άνθρωποι, Φύση, αισθήματα
το κέρδος μόνο βρίσκεται
μ’ όλα τα αποκτήματα.

Μα κι αν δεν είν’ τα χρήματα
είναι ακόμα η δόξα,
που φέρνει δώρα ολόχρυσα
στα αισθήματά μου τόσα!

Σκλάβος, αλήθεια, είμαι εγώ,
το ξέρω, δεν τ’ αρνιέμαι
μα η φυλακή μου είναι χρυσή
και ασφαλής, κρατιέμαι.

Τι κι αν στο τέλος, μόνος μένω!
Πάντα μόνος μου ήμουνα
γιατί όλους τους ανθρώπους
τους έβλεπα σαν αντικείμενα!

 

Κι η αδελφή μου η Ετεροτρόφη
ίδιο αίμα αυτή έχει,
μα ποτέ μόνη δεν μένει
θέλει κάποιον να κατέχει!

Ετεροτρόφη-Εξάρτηση: Παράσιτο με λένε
εξάρτηση και κόλλημα
και σ’ όποιονε την πέσω
θα’ χει μεγάλο πρόβλημα

Ο νους του κάθε μέρα
θα ‘ναι σ’ αυτό το «άλλο»,
που θα του δίνει δύναμη
και φτιάξιμο μεγάλο.

Γιατί μονάχος θα τη βγάλει,
χωρίς εμένα να ταΐσει
σαν πιθανότητα θα έπρεπε
το δίχως άλλο να τη σβήσει!

Με λένε Ετεροτρόφη
του Κερδόδουλου αδελφή
Ασφάλεια, κέρδος, δουλεία
η δική μου η τροφή.

Στην αρχή, χαρά εγώ δίνω
κι ανακούφιση πολλή
κι όλοι δένονται μαζί μου
σαν τους παίρνω την ψυχή.

Θέλω αδυναμία
και ξεροκεφαλιά
να ‘χει ο εραστής μου
για να τον πάρω αγκαλιά!

Να έχει αποτύχει
μόνος του να νικά
και μένα να φωνάζει
βοήθεια να ζητά!

Εχθρός μου είναι μία:
-η Αυτοδυναμία!
και εκείνη η ξαδέλφη της,
που λεν Ελευθερία!

Όταν υπάρχουνε αυτές
εγώ εξαφανίζομαι
μα όταν αυτές φύγουν,
αμέσως εμφανίζομαι.

Και αν με δυσκολέψουνε
και θέλω συμπαράσταση
αμέσως θα φωνάξω
τον ξάδελφο Ψευδόβουλο.

…που μπαίνει στην παράσταση!

Ψευδόβουλος: Πλάνη με λένε εμένα
ψέμα και κοροϊδία
και θέλω μαύρο κι άσπρο
να φαίνονται σαν ίδια.

Παρερμηνεία λέγομαι
υποκρισία και δόλος
την Αλήθεια τη φοβάμαι
γι’ αυτό και τ’ όνομα Ψευδόβουλος.

Κερδόδουλος κι Ετεροτρόφη
είναι ξαδέρφια μου καλά
κι αυτοί μου φέρνουνε πελάτες
για να τους ψήνω τα μυαλά!

Τις Ψευδαισθήσεις έχω,
χίμαιρες και φαντάσματα,
τις Κίρκες, τις Γοργόνες
και των Σειρήνων τ’ άσματα!

Μα και της εξουσίας
είμαι ο Σκελετός
και της κοινής της γνώμης
γίνομαι οδηγός.

Γιατί οι θνητοί φοβούνται
τ’ άπλετο φως της Αληθείας
και προτιμούν το ημίφως
και θάμπος της παραμυθίας.

Θέλει αρετή και τόλμη
την αλήθεια να δεχτείς
κι απ’ τον πλανερό εμένα
έτσι να μην παρασυρθείς.

(στους θεατές)

Μα εσείς θνητοί φοβάστε
την ασφάλειά σας μη χάστε!
Ποια τόλμη κι αρετή
στην καρδιά σας να βρεθεί!

 

Ο φόβος κι η κακομοιριά
το «τι θα λένε οι άλλοι»
τους κάνει όλους κι έρχονται
μεσ’ την ζεστή μου (την) αγκάλη.

Και όταν ψέμα εσύ σκεφτείς
(δείχνει διαδοχικά 2-3 θεατές)
και ύστερα το πράξεις,
θα μπεις σε δρόμο αδιέξοδο
και μένανε θα φτάσεις.

Ήμουν, είμαι και θα είμαι
των ανθρώπων η ευκολία!
Εμένα να θυμούνται
σε κάθε δυσκολία!

Ο φόβος σας με θρέφει
κι αυξάνει η δύναμή μου!
Ας έρθει η Φοβοδήμη,
που είναι αδελφή μου!

Φοβοδήμη: Πω-πω! Όλοι με βλέπουνε!
Ας κρύψω το κεφάλι
‘γω δεν αξίζω τίποτα
και έχω ντροπή μεγάλη!

Πως θα σταθώ ασκέπαστη;
Κι οι άλλοι τι θα πούνε;
Τα λάθη που έχω πάνω μου
πια όλοι θα τα δούνε!

Όλοι με κατακρίνουνε
και είμαι ένα σκουλήκι!
Πρέπει να πάρω άλλη μορφή
κι αυτή ας μη μου ανήκει!

Τι κι αν το ψέμα ενδυθώ
και τη μορφή αλλάξω;
Φόβους θα διώξω κι απειλές
και όλα θα τα φτιάξω!

Μάσκα να βάλω, ηθοποιού
μα θα το κατορθώσω;
Στο ψέμα δεν είμαι ικανή,
την εικόνα εγώ θα δώσω!

Γρήγορα τον Ψευδόβουλο
‘γω πρέπει να φωνάξω,
το ψέμα να μου πει αυτός
που πρέπει ν’ αραδιάσω.

(και φωνάζει:)

Ψευδόβουλεεεεεεεε…….

Ψευδόβουλος: Να ‘μαι και πάλι εγώ εδώ
σε κάθε ευκαιρία
αμέσως εμφανίζομαι
μαζί με τα θηρία

που έχω πάντα δίπλα μου,
«Απάτη» λεν το πρώτο
«Συκοφαντία» το δεύτερο
το τρίτο «Δολοπλόκο»

(μιλά στην Φοβοδήμη)

Έλα να στήσουμε χορό
μαζί κι η Ετεροτρόφη
μα κι ο Κερδόδουλος θαρρώ
δεν θα ‘χει άλλη γνώμη.

Είναι κοινό κακό σε μας
το λένε αμαρτία
πως παγωμένη έγινε
και στέκεται η καρδία.

(βγαίνει η Ετεροτρόφη φωνάζοντας:)

-ΕΓΩΩΩΩΩΩΩ έχω ανάγκη, ΕΓΩΩΩΩΩΩΩ!

(βγαίνει ο Κερδόδουλος φωνάζοντας:)

-ΕΓΩΩΩ έχω επιθυμίες και φιλοδοξίες, ΕΓΩΩΩ!

(βγαίνει η Φοβοδήμη φωνάζοντας:)

-Μα ΕΓΩΩΩ φοβάμαι τα πάντα ΕΓΩΩΩ!

 

Ψευδόβουλος: Άντε και στήσαμε χορό
χωρίς χαρά κι αγάπη
και είδωλο να βάλουμε
στη μέση την Απάτη!

Άντε να μας βοηθήσουνε
να σβήσει πια η Αλήθεια:
ο Ακινήτωρ έρχεται
μαζί και η Συνήθεια.

Ακινήτωρ: Που να σας λέω τι είμαι εγώ
βαριέμαι να μιλήσω
βαριέμαι εγώ για να σκεφτώ
βαριέμαι και να ζήσω.

Είναι κακό να προσπαθείς,
κακό να δοκιμάζεις
και το παλιό εσύ, ποτέ
εύκολα μην αλλάζεις.

Τα πράγματα όλα κράτα τα
έτσι όπως τα βρήκες
γιατί η πόρτα που θα βγεις
θα είναι αυτή που μπήκες.

Μην επιμένεις σ’ αλλαγή
του εγώ σου ή του κόσμου
κάνε μονάχα ό,τι μπορείς
να ζεις τον εαυτό σου.

Χωρίς να κάνεις τίποτα
και «ντάγκλα» αν θέλεις μείνε
γιατί μονάχος ήσουνα
και μοναξιά θα είναι!

Όλα είναι μια Συνήθεια
αυτό μην το ξεχνάτε
και μην πολυνοιαζόσαστε
κάπου αλλού να πάτε.

Καθόλου μην κουνιόσαστε
-αυτό άμα το μπορείτε-
γιατί η κίνηση είν’ κακό
και σεις μπελά θα βρείτε!

Βαρέθηκα όμως να μιλώ
λόγια με αφθονία
ας έρθει τώρα στη σκηνή
Τ’ αδέρφι, η Συνηθεία!

Συνηθεία: Γεια σας, τι κάνετε; Είστε καλά;
Εμείς είμαστε πολύ καλά!
Οι δουλειές του αδελφού μου πάνε εξαιρετικά καλά!
Χάρηκα που σας συνάντησα!

(Το επαναλαμβάνει μερικές φορές)
(Τότε πετιέται ο Ψευδόβουλος)

 

Ψευδόβουλος: Η Νάρκωση! Η Νάρκωση!
μπράβο σου Συνηθεία
τη Νάρκωση μου θύμισες
την πρώτη μας τη θεία!

Όλη η οικογένεια!
Ποιος λείπει; Ο Ακράτωρ!
‘κείνος ο ανυπόμονος
του πάθους αυτοκράτωρ!

Ακράτωρ: Με λένε επιπόλαιο
και είμαι βιαστικός
πάντοτε αφερέγγυος
κι ουδέποτε σωστός.

Ακράτητος ‘γω είμαι
εξ’ ου και τ’ όνομά μου
και είμαι ανεξέλεγκτος
στα συναισθήματά μου.

Το μέτρο δεν το ξέρω
ούτε την ισορροπία
λένε όλοι τους πως έχω
εγώ, μονάχα…απληστία!

Κι άλλο, κι άλλο θέλω να ‘χω
ό,τι μου δίνει ηδονή
και να βγάζω ό,τι έχω
δίχως κράτημα στιγμή!

Είμαι των παθών η Καύλα
και δεν θέλω κράτημα
ελέγχους και πειθαρχίες
και κάποτε σταμάτημα…

Ψευδόβουλος: (τον διακόπτει)
Έλα εδώ πολυλογά!
Κοντά μας εσύ κάτσε
και δυο κουβέντες θα σου πω
το νόημα εσύ πιάσε!

Τι μας ενώνει; Ο εγωισμός!
Αυτό είναι το κοινό μας
και στους θνητούς (δείχνει τους θεατές)
θα έχουμε ‘μεις το βασίλειό μας!

 

 

Εξουσίες και θρησκείες
κι όλο δόγματα πολλά
στους ανθρώπους θα φοράμε
να κολλάμε τα μυαλά.

Η Αλήθεια για να φύγει
και να εξαφανιστεί
δήθεν πως «μόνος του:
ο καθένας είναι ικανός να λυτρωθεί»!

Πάντα σκλάβοι αυτοί να μένουν
με φόβο κι απληστία
και πάντα παγωμένη
να έχουν την καρδία.

Και πρώτος βοηθός μας
και στόχος μας μαζί
η Νάρκωση να είναι
στο νου και στην ψυχή.

(Αρχίζουν – όλοι μαζί – οι Νεκροί του Άδη να τραγουδάνε τριγυρνώντας:)

Είμαστε οι νεκροί του Άδη
και οδηγούμε στο σκοτάδι!!! (δις)

(και τρις βγαίνοντας από τη σκηνή)
(Βγαίνει πάλι ο Ψευδόβουλος και λέει σαρκαστικά στους θεατές:)

Εμάς όσο δεν βγάζετε
μακριά απ’ τον εαυτό σας
πάντα στον Άδη θα ‘ρχεστε
το φταίξιμο δικό σας!

Ναρκωθείτε όμως τώρα
έχει φτάσει πια η ώρα
την αλήθεια πια ξεχάστε
και τα μάτια σας σκεπάστε!

Ναρκωθείτε!
Ναρκωθείτε!
Αύριο θα ξημερώσει καλύτερα!
Χαχαχαχαχαχαχαχαχαχαχα!!!

 

 

 

 

Ερμής: (στην Περσεφόνη)
Τη Νάρκωση παίρνεις εσύ, ο Πλούτωνας σε παίρνει!
Τώρα διδάξου τι καλό η απουσία φέρνει!

Μες τα υπόγεια της Ψυχής στο άβατο του νου σου
μπορείς να βρεις τον έρωτα ΟΧΙ του εαυτού σου!

Να διδαχθείς το δόσιμο τα πέπλα να αφήσεις
(της τραβάει το πέπλο και την αφήνει γυμνή)
το άρπαγμα εσύ ξέχασε, την προσφορά ν’ αρχίσεις.
Αγάπα τον, τον Πλούτωνα στο Φως για να γυρίσεις
νίκα το φόβο του ΚΕΝΟΥ το σκότος να γνωρίσεις!31

Το σκότος είν’ ανύπαρκτο κενό είν’ κι απουσία
όταν δεν είναι εκεί το Φως, που είναι η Ουσία!

Μα τώρα είσαι συ εδώ και το σκοτάδι λάμπει
κάνε εσύ τον έρωτα πυρσός να ‘ναι που ανάβει!

Ψαλμός: (ανάβουν πυρσοί)
Στη μήτρα μεσ’ του σκοταδιού οι άσπιλες αχτίδες του Φωτός
σιωπηλά εγκυμονούνται…

Ερμής: Η απουσία της Δήμητρας μην είναι φόβητρό σου
τόλμα κι αγάπα αληθινά να λάμψει ο ερχομός σου!

Κι ως τα υπόγεια φωτιστούν θα γίνει το γραμμένο:
ένα παιδί θα γεννηθεί με δύναμη φτιαγμένο!

(Εμφανίζεται ο μικρός Βριμός με γαλανόλευκο χιτώνιο και πηγαίνει προς τον καθισμένο Πλούτωνα, ενώ η μουσική αρχίζει ν’ ακούγεται και φωνή να λέει:)

Φωνή γυναικεία: Γιατί όταν το σκότος
με το Φως ενώνεται
η Δημιουργική Μονάδα φανερώνεται

Ερμής: (στην Περσεφόνη)
…Κι η ζωή θ’ αρχίσει να κυλά που είναι σταματημένη,
καθώς τον κύκλο έσπασες και στέκεις τρομαγμένη!

Δέξου το Μέγα Άγνωστο το πέρα απ’ τη βουλή σου
με θάρρος καλωσόριστο και βάλτο στην ψυχή σου

Μπορείς να είσαι κυκλική, αυτός είναι ο νόμος!
Τότ’ όλα θα ‘ναι σφαιρικά κι ελεύθερος ο δρόμος:

Πάνω και κάτω θα ‘σαι εκεί το ίδιο εσύ παρούσα
σαν να ‘σαι και στον ύπνο σου πάντα εγρηγορούσα!

Κι ειρήνη θα ‘ναι στην καρδιά όλα να τα ενώνει
με της αγάπης την πυρά συνέχεια να φουντώνει!

Άμα…διώξεις το χωρισμό που κόβει τη ζωή σου
Και δεις τα δυο σου χρώματα να ‘ναι ΕΝΑ στην Ψυχή σου!

(Της δείχνει τα δύο χρώματα του χιτώνα της)
(Η Περσεφόνη πάει αργά και κάθεται στον άδειο θρόνο δίπλα στον Πλούτωνα και στο Βριμό και λέει στον Ερμή:)

Περσεφόνη: Ερμή, το βλέπω αυτό που λες και νοιώθω το σκοπό μου:
Είν να μπολιάσω τη ζωή μέσα στο θάνατό μου!

(Και αγκαλιάζει τον μικρό Βριμό, ενώ ακούγεται μουσική και γυναικεία φωνή να λέει:)

Φωνή γυναικεία: Αόρατες οι ενέργειες, στην όραση το Σχέδιο εκδηλώνουν
την Γέννηση και Θάνατο, το Όλον με τα μέρη του ενώνουν

Αφηγητής: Και αγάπησε η Περσεφόνη τον Πλούτωνα, γιατί έπαψε να φοβάται την απουσία, κι έτσι γέννησε απ’ αυτόν τον Βριμό – τη Δύναμη, για να ξαναρχίσει ο φωτογόνος κύκλος της ζωής.

ΤΕΛΟΣ

 

 

Η ΑΡΠΑΓΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ ΣΤΟΝ ΑΔΗ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ.
ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΔΡΩΜΕΝΟ

Σαν Ιατρός, εδώ και 25 χρόνια, ειδικευόμενος – τότε – στη Νευρολογία-Ψυχιατρική, ξεκίνησα τη συμπαράσταση στις απεξαρτήσεις από Ηρωίνη και ψυχοφάρμακα, επιλογή, που ήταν αποτέλεσμα πολύχρονης έρευνάς μου στα παράνομα ψυχοτρόπα. Από την εμπειρία, σύντομα φάνηκε πως η απεξάρτηση εμποδίζεται από τις πιέσεις και τις απαγορεύσεις, που επιπλέον ενισχύουν και τις υποτροπές. Αντίθετα, ο θεραπευτικός προσανατολισμός, που αποδείχτηκε επιτυχής, φάνηκε σαν να είναι εκείνος, που ενισχύει την αυτοπεποίθηση, την αυτοεκτίμηση και την αυτοδυναμία, μέσα από διαδικασίες πρωτοβουλίας, αυτοπειθαρχίας και Δημιουργίας. Ειδικά οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες: μουσική, ζωγραφική, γράψιμο, μικρογλυπτική και θέατρο, αποδείχτηκαν σημαντικοί παράγοντες για την οικοδόμηση μια ικανοποιητικής εικόνας του εαυτού στους απεξαρτούμενους. Δημιουργήσαμε και ανεβάσαμε με την ομάδα Αυτοβοήθειας της Ε.Σ.Ε.Α.Ν (Επιτροπή Σωστής Ενημέρωσης Αντιμετώπισης Ναρκωτικών) τρία θεατρικά δρώμενα:

  • «Οι περιπέτειες της Οικολογίτσας» (Εναλλακτική Συνάντηση, Ν. Σμύρνη 1985)
  • «Δουλειές με φούντες» Κινηματογράφος Έλλη (ΝΕΑ, 21-04-86 και Ελεύθερος Τύπος, 21-04-86)
  • «Το μικρόν εστί ωραίον» Ακρόπολις (Ελευθεροτυπία, 07-04-90)

Επίσης μια έκθεση ζωγραφικής, μικρογλυπτικής και κοσμημάτων-παραγωγή απεξαρτημένων, που έγινε στις 08-15/01/92 στο Πνευματικό κέντρο του Δήμου Αθηναίων, με τίτλο «Μορφές Τέχνης εναντίον Εγκεφαλικής Καταστολής» (Ελευθεροτυπία, 09-01-92)
Λειτουργούμε όταν οι συνθήκες και τα υποκείμενα το επιτρέπουν, ενισχύοντας τόσο την ατομική δημιουργία, όσο και τη συλλογική, ψυχαγωγική και καλλιτεχνική έκφραση.
Ιδιαίτερα, μας ενδιαφέρει η απελευθέρωση του ψυχισμού μέσα από την Τέχνη και η ταυτόχρονη συνειδητοποίησή του. Πιο ειδικά, μέσα από τη Δραματοθεραπεία και το θέατρο, επιδιώκουμε να αποκτηθεί η γνώση, που την δίνει το βίωμα του ταξιδιού στις άγνωστες πλευρές του εαυτού μας.
Το να υποδυθείς έναν ρόλο σωστά, σημαίνει να ταυτιστείς με τις ιδιότητες που ο ρόλος ενσαρκώνει, να ζήσεις τον ρόλο! Αυτό, ιδιαίτερα όταν οι ιδιότητες έχουν άμεση σχέση με αυτόν που τις υποδύεται, λειτουργεί ψυχοκαθαρτήρια και μεταμορφωτικά.
Ένα θεατρικό έργο, που έχει μια τέτοια επίδραση είναι και το έργο: «Φερσε-Φόνη. Η διδαχή της Απουσίας», που ανεβάστηκε από τους «Σχοινοβάτες», την θεατρική ομάδα του θεραπευτηρίου Ψυχ. Παθήσεων Χανίων, τόσο στα Χανιά, όσο και στην Αθήνα (Ελευθεροτυπία, 07-09/09/98). Στο έργο αυτό, ζούμε την Κάθοδο της Περσεφόνης στον Άδη – μόλις κόψει τον Νάρκισσο – και τη διδαχή της για την Άνοδο στο φως. Είναι η περιπέτεια καθενός, που ξεστρατίζει στην αναζήτηση ενός αληθινού νοήματος στη ζωή και ναρκώνεται από το ψεύτικο και το ιδιοτελές.
Η Περσεφόνη ή Φερσε-Φόνη («Φερσεφόνεια φέρεις γαρ αεί και πάντα φονεύεις». Ορφικός ύμνος στην Περσεφόνη), είναι το σύμβολο της Συνείδησης που, όπως και η φύση, το ένα μέρος του χρόνου της το περνάει στην εγρήγορση, στον «πάνω» κόσμο (Άνοιξη-Θέρος) και ένα άλλο μέρος της στον «κάτω» κόσμο, στη διάρκεια του ύπνου (Φθινόπωρο-Χειμώνας). Ο ύπνος, είναι η φυσιολογική περίοδος της εισόδου στο σκοτεινό Ασυνείδητο, στο χώρο που το υποκείμενο συναντά τις επιθυμίες, τους φόβους και τις ανασφάλειες, τις πίκρες και τις λαχτάρες, τα «βάρη» και τα ιδανικά, συνήθως απωθημένα, που υπάρχουν κι έχουν γεννηθεί στο μη Συνειδητό Ψυχισμό, τις ώρες της εγρήγορσης.
Η Νάρκωση της Συνείδησης, είναι ένα είδος ύπνου – που Θεός του κατά την Ελληνική Μυθολογία, είναι ο Μορφέας. Ναρκωτικά και Μορφίνη. Νάρκωση και εξάρτηση στο ναρκωμένο κεφάλι. Νάρκωση και Νάρκισσος.
«Ω του εαυτού σου έρωτα, που Νάρκισσο σε λένε,
ω της απάτης όνειρο που Νάρκωση σε λένε».
Ο Νάρκισσος έγινε άνθος, μόλις ερωτεύτηκε την αντανάκλαση του εαυτού του στο νερό. Τον Νάρκισσο αγάπησε η Περσεφόνη, τον έκοψε, κι αμέσως την άρπαξε ο Πλούτωνας στον κάτω κόσμο. Ναρκώνεται η Συνείδηση και «χάνει» την πάνω πραγματικότητα, εγκλωβισμένη στη μισή πλευρά του εαυτού της, σαν σε όνειρο.
Η εξάρτηση στο Ναρκωμένο κεφάλι, είναι μια περίοδος που παρατείνεται όσο διαρκεί ο φόβος της Στέρησης. Ο φόβος της απώλειας και απουσίας του ναρκωμένου εαυτού – που όπως φαίνεται είναι μια αντανάκλαση και, κυρίως, ο φόβος της Στέρησης, που ακολουθεί αυτή την απουσία, είναι βασικός παράγοντας καθήλωσης στην εξάρτηση και εμπόδιο στην επιστροφή στον «πάνω» κόσμο.
Το έργο έχει υπότιτλο: «Η διδαχή της Απουσίας». Και υπονοεί αυτά που μπορεί να κατανοηθούν, να διδαχθούν, να αποκτηθούν σαν Συνείδηση, στη διάρκεια της Στέρησης, στη διάρκεια της Απουσίας. Και υπονοεί ότι η απουσία του φωτός είναι ευκαιρία ν’ αναπτύξουμε την όραση στο σκοτάδι:
«Διώξε το φόβο μακριά, του σκότους δες κομμάτι,
αυτός είναι ο ρόλος του, ν’ ανοίξει τ’ άλλο μάτι».
και
«Πάνω στο φως σαν χάνεις συ απ’ τις αντανακλάσεις,
στο σκότος μέσα βλέποντας, πάνω πια δεν θα χάσεις».
Υπονοεί, ότι η φάση της Στέρησης, είναι η καταλληλότερη περίοδος για ν’ αποκτήσει και ν’ αναπτύξει κάποιος την Αυτοδυναμία του. Και πρέπει ν’ αντιμετωπίσει όλες τις αντίθετες δυνάμεις μέσα του, όλες τις τάσεις για παράδοση και υποταγή. Στο έργο, η Φερσεφόνη έρχεται αντιμέτωπη με τους «Νεκρούς του Άδη», τα σκοτεινά πρόσωπα του εαυτού:
«Και μαθήτευσε την όραση η Περσεφόνη, μέσα στο σκοτάδι των φόβων της και είδε καθαρά, την τάση που είχε ν’ αρπάξει, να κρατήσει, να μην της φύγει, να μη στερηθεί, να μη χάσει. Και αναγνώρισε τον Κερδόδουλο (Αρπακτικότητα και Ιδιοτέλεια) και την Ετεροτρόφη (Παρασιτισμό) και τον Ψευδόβουλο με τη Φοβοδήμη (Ψέμα και Ανασφάλειες), τον Ακινήτωρα με τη Συνήθεια (Αδράνεια και Αδιαφορία) και τον Ακράτωρα (Ανοριακό). Και άρχισε να διδάσκεται απ’ αυτούς τις αξίες της ΑΠΟΥΣΙΑΣ και της ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ».
Άρχισε να διδάσκεται την ανάγκη της κάθαρσης, απ’ αυτές τις υποδουλωτικές ιδιότητες. Διότι, όπως λένε οι Νεκροί:
«Εμάς όσο δεν βγάζετε μακριά απ’ τον εαυτό σας
πάντα στον Άδη θα ‘ρχεστε, το φταίξιμο δικό σας».
Αυτές οι ιδιότητες, είναι οι αντανακλάσεις στην ψυχή μας, των λειτουργιών της κοινωνίας του κέρδους, του φόβου και της κατανάλωσης, των λειτουργιών του κοινωνικού μοντέλου που καλλιεργεί και συντηρεί την εξάρτηση – κάθε μορφής. Διότι ο εξαρτημένος, οποιουδήποτε είδους, είναι απόλυτα ελεγχόμενος και ως εκ τούτου, ιδανικός υπήκοος. Ο Αρχηγός αυτών των αντανακλάσεων της κοινωνίας, είναι ο Ψευδόβουλος:
«Πλάνη με λένε εμένα, και κοροϊδία
και θέλω μαύρο κι άσπρο να φαίνονται τα ίδια».
Η ψευτιά, το απατηλό και το παροδικό, είναι τα πρωταρχικά χαρακτηριστικά της ναρκωμένης Συνείδησης, ιδιαίτερα με Ηρωίνη – το καθεαυτό Ναρκωτικό. Δεν είναι τυχαίο που την Ηρωίνη την λέμε: «Παραμύθα». Το ψέμα όμως, είναι και βασικό χαρακτηριστικό της ετεροκαθοριζόμενης κοινωνίας μας.
Ψευδόβουλος: «Μα και της Εξουσίας είμαι ο Σκελετός
Και της κοινής της γνώμης γίνομαι οδηγός».
Το μεγάλο παραμύθι, του οποίου αποτέλεσμα είναι η εξάρτηση τόσο στην Ηρωίνη, όσο και στις άλλες «Ηρωίνες», είναι η δημιουργία της πεποίθησης, ότι δεν μπορούμε να ευτυχήσουμε Αυτοδύναμα, αλλά μόνο μέσω κάποιου άλλου – προσώπου, αντικειμένου ή ουσίας. Λέει ο Ψευδόβουλος:
«Η Αλήθεια για να φύγει και να εξαφανιστεί
δήθεν πως μόνος του ο καθένας είναι ικανός να λυτρωθεί!».
Και μας εκπαιδεύουν από μικρούς για την αναγκαιότητα της Μεσολάβησης. Μεσολαβητές, αντιπρόσωπου…του Θεού, των εταιριών, της εξουσίας, της ευτυχίας. Άνθρωποι, αντικείμενα χρήσης και καταναλώσιμα «αγαθά» - μεταξύ τους πρώτες οι ψυχοτρόπες ουσίες. Σκοπός αυτής της εκπαίδευσης είναι οι άνθρωποι – όπως λέει πάλι ο Ψευδόβουλος: «Πάντα σκλάβοι αυτοί να μένουν, με φόβο κι απληστία
Και πάντα παγωμένη να έχουν την καρδία».
Φόβος κι απληστία: Στέρηση και κατανάλωση! Οι δύο πόλοι, που ανάμεσά τους κινείται ο εξαρτημένος: «Αρρωσταίνω και γίνομαι καλά».
Ένα συμβολικό στοιχείο της μυθολογικής παράδοσης για την Περσεφόνη είναι αυτό που σχετίζεται με την Αντανάκλαση. Από διάφορες πλευρές: ο Νάρκισσος, ερωτεύεται την αντανάκλασή του στο νερό! Η Ηχώ-αντανάκλαση του ήχου, ερωτεύεται το Νάρκισσο. Ο Διόνυσος – όντας στην πρώτη του γέννηση υιός του φιδίμορφου Δία και της Περσεφόνης, παρασύρεται από έναν καθρέπτη, που κρατούν οι Τιτάνες, οι οποίοι τον κομματιάζουν. Ο κόσμος της Ψευδαίσθησης, της απάτης και της προβολής-αντανάκλασης των επιθυμιών, κόσμος της Περσεφόνης, κόσμος της κοινωνίας. Και μέσα απ’ αυτόν περνάμε όλοι κατά καιρούς και πιο μόνιμα, οι εξαρτημένοι. Η Δήμητρα διδάσκει την κόρη της, που θέλει να πάει με τους θνητούς:
«Κατέβα όμορφη κόρη μου, μα κοίτα τι μαζεύεις!
Πρέπει να ξέρεις από πριν τι το καλό γυρεύεις!
Γιατί στο λέω κόρη μου υπάρχει πολλή πλάνη
τι στους θνητούς το όμορφο και το καλό έχει σπάνη!
Χίμαιρες και φαντάσματα ολοένα κυνηγάνε,
και έχουν την ψευδαίσθηση πως όλα καλά πάνε!
Μα έρχεται ο πόλεμος και η αρρώστια και ο δόλος
Και τότε τ’ αποκτήματα γίνονται όλα πόνος!
Ανάλαφρα κι αέρινα πάνω στη γη περπάτα
Κι από μια αντανάκλαση ποτέ σου μη σταμάτα!
Τραγούδα εσύ και χόρευε χωρίς σταματημό
Και άκου και ξεδιάκρινε τραγούδι από ηχώ!
Σε φάσματα και είδωλα εσύ μην απαντάς
Εικόνες είναι πρόσκαιρες μέσα τους να περνάς!
Μη σε κρατήσει τίποτα ψευδές κι απατηλό
Γιατί απ’ τη γη θα πέσεις σε Άδη σκοτεινό!».
Κι όταν οι εξαρτημένοι θελήσουν να βγουν από τον «κάτω» κόσμο, της πλαστότητας και στέρησης, η Εκάτη τους συμβουλεύει, μιλώντας στην Περσεφόνη:
«Γέννησε υπομονή, στη στέρηση εκπαιδεύσου».
Και πραγματικά, το μεγάλο χρονικό διάστημα της ψυχικής στέρησης, μια βασική ιδιότητα που είναι αναγκαίο ν’ αναπτυχθεί, είναι η υπομονή, το να μάθεις να αντέχεις την απουσία της ζεστάδας, της ηρεμίας, της ασφάλειας. Ν’ αντέχεις την απουσία ουσιών και ανθρώπων. Αυτή είναι η περίοδος, που πρέπει ο εξαρτημένος να αρχίσει να φωτίζει τα σκοτάδια του ψυχισμού του και θα κατανοήσει αυτό που λέει ο Καρλ Γιουγκ: «Κανείς δεν φωτίζεται, φανταζόμενος φωτεινά σχήματα, αλλά με το να συνειδητοποιεί το Σκοτάδι». Και τότε, όπως διδάσκει ο Ερμής:
«Κι ως τα υπόγεια φωτιστούν θα γίνει το γραμμένο:
ένα παιδί θα γεννηθεί με δύναμη φτιαγμένο!».
Το παιδί αυτό είναι ο Βριμός, που ερμηνεύεται: «Ισχυρός».
«Βριμώ εγέννησεν Βριμόν» ήταν η φράση που στην Ελευσίνια Τελετή σήμαινε: «Η ισχυρή γέννησε τον Ισχυρό». Ο Βριμός, συμβολίζει τη δύναμη που γεννιέται από την γονιμοποίηση της στέρησης, του σκότους, της απουσίας και θυμίζει το χριστιανικό: «Σπείρεται εν ασθενεία, εγείρεται εν δυνάμει».
Η περίοδος της απεξάρτησης είναι περίοδος εγκυμοσύνης του Βριμού, περίοδος κυοφόρησης της Αυτοδυναμίας, ένα ταξίδι προς έναν πιο Ολόκληρο Εαυτό. Και εμείς, για να ενισχύσουμε και να συμπαρασταθούμε αποτελεσματικά στο ταξίδι της επιστροφής του κάθε εξαρτημένου προς τον «πάνω» κόσμο, για να βοηθήσουμε στη Γέννηση του Βριμού, χρησιμοποιούμε, εκτός των άλλων, την αναπαράσταση και την κάθαρση των «παθών» μας, μέσα από τη Δραματοθεραπεία και το θέατρο, μικρό μέρος του οποίου είναι και το έργο που αναλύσαμε.
Σας ευχαριστώ

 

 

 

 

 

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Νύσα: Τόπος απαγωγής της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα. Σχετίζεται με την Νύστα, τη Νύσο που σημαίνει νύφη, και τη νύσα που σημαίνει τον κισσό του Διονύσου (Ψευδο-Διοσκουρίδης de Medica 2.179) ακόμη με το νύσσω που σημαίνει τσιμπώ. Αναφορές στο «Ο Δρόμος για την Ελευσίνα»
2. Νάρκισσος: Θεσπέσιο λουλούδι-εκατοντακέφαλο, σύμφωνα με τον ομηρικό ύμνο στη Δήμητρα. Ο Νάρκισσος ήταν θνητός που ερωτεύτηκε την αντανάκλασή του στο νερό και μεταμορφώθηκε σε λουλούδι. Ετυμολογικά σχετίζεται με τη Νάρκωση.
3. Ανθεστήρια: Τριήμερη εορτή των Αθηναίων τον μήνα Φεβρουάριο-Μάρτιο (Ανθεστηριώνα), την ίδια περίοδο με την τελετή των Μικρών Ελευσίνιων, στον Ιλισό ήταν Διονυσιακού χαρακτήρα. Την πρώτη ημέρα – τα «Πιθοίγια», έπιναν κρασί με κάποιο φάρμακο, όπως αναφέρει ο Πλούταρχος και μεθούσαν. Την δεύτερη – τις «Χόες» ανθοστέφανε μικρά παιδιά και συνέχιζαν το γλέντι και, την τρίτη ημέρα – του «Χύτρους», πενθούσαν την αρπαγή της Κόρης και έτρωγαν μαγειρεμένα πολυσπόρια προς τιμή του Χθόνιου Ερμή. Ο εκστατικός χαρακτήρας της εορτής, δηλώνεται και στους Αχαρνείς του Αριστοφάνη, όπου κάποιος εύχεται στον εχθρό του να κάνει ένα «κακό ταξίδι» στα Ανθεστήρια. Αναφορές στον Δρόμο για την Ελευσίνα και στον Διόνυσο του Π. Λεκατσά.
4. Ναοί, Ιερά, Κρύπτες: Ακόμη και σήμερα υπάρχουν: α) Ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος – υπολείμματα – επί της οδού Καλλιρρόης, πιο πάνω από την Αγία Φωτεινή, β) Σπηλιά του Πανός στο αλσύλλιο της Αγίας Φωτεινής γ) Ναός του Ολυμπίου Διός στην απέναντι όχθη του Ιλισού.
5. Βιοδότις, Ευφεγγής, Φαεσφόρος: Ορφικός ύμνος στην Περσεφόνη. Τα Ορφικά, Ι. Πασσά
6. Τόπος Ιλισού: «Παρά τον Ιλισσόν, ου τον καθαρμόν τελούσι τοις ελάττοσι μυστηρίοις» (Πολυαιν. 17.1) και «Νυν πλούσια μεν Ιλισσού και διαφανή τα νάματα, και τάχα Δηούς μαντεύεται πάλιν ο ποταμός τα μυστήρια» (Ιμερ. ρη 3.4). Αναφέρεται στο Μυστήρια της Ελευσίνα, Δ. Γουδή.
7. Νάρκωση: Τα μικρά Ελευσίνια σχετίζονταν με την αρπαγή της κόρης στον Άδη – που έμενε στην συνέχεια εκεί το ένα τρίτο του χρόνου – και είχαν σχέση με τον ύπνο και τη νάρκωση της Συνείδησης. Χαρακτηριστικό τους ήταν εκτός του οίνου και οι κεφαλές της μήκωνος της υπνοφόρου. Ανάγλυφα δίνεται στην νεκρική λάρνακα Loratelli στο Μουσείο των Θερμών της Ρώμης, καθώς και στην κίστη των Καρυάτιδων των Μικρών Προπυλαίων. Έχουμε αναφέρει για τον Νάρκισσο. Πρβλ. Μυστήρια της Ελευσίνας, Δ. Γουδή και Ο Δρόμος για την Ελευσίνα.
8. Το τετράστιχο είναι του Αντ. Φ. Χαλά.
9. Πάνας: Τραγοπόδαρος θεός που συμβολίζει την Παν-του και Παν-τα ρέουσα ζωική δύναμη.
10. Διόνυσος: Κεντρικός θεός των Ανθεστηρίων. Πεθαίνει και ανασταίνεται με δεύτερη γέννηση. Η πρώτη μορφή του, σύμφωνα με την ορφική θεογονία, γεννήθηκε από τον Φιδόμορφο Δία και την Περσεφόνη. Μόλις γεννήθηκε ο Διόνυσος χόρεψαν όλοι οι θεοί (Πάντες δ’ αθάνατοι χόρευαν). Ο μικρός Διόνυσος παρασύρθηκε με έναν καθρέφτη από τους Τιτάνες που τον κομμάτιασαν και τον έφαγαν. Ο Δίας τους έκανε στάχτη, σώζοντας μόνο την καρδιά του Διόνυσου που την έδωσε στην Σεμέλη κι αυτή αναγέννησε τον Διόνυσο.
Οι Αθηναίοι τον τιμούσαν ως «Ιατρό» και ως «Υγιάτη» - προφανώς αυτή του η ονομασία σχετίζεται και με το επίθετό του «Λύσσιος» και «Λυαίος» - αυτός που διαλύει, - λύει, καθαρίζει. Αναφορές στον Διόνυσο του Π. Λεκατσά. Στα μικρά Ελευσίνια γίνονταν και μιμικές παραστάσεις. «μίμημα των περί τον Διόνυσον». Πρβλ Foucart και Deubner.
11. Αίμα-κρασί: Το κρασί εθεωρείτο σαν το αίμα του Διόνυσου είχε την έννοια της μετάληψης στη Διονυσιακή φύση.
12 Πάνδημη Αφροδίτη: Η Αφροδίτη εκφραζόταν και σαν Πάνδημη – περισσότερο σεξουαλική, και σαν Ουράνια – περισσότερο πνευματική.
13. Αντανάκλαση: Εννοεί όπως του Νάρκισσου στο νερό ή του μικρού Διόνυσου στον καθρέπτη.
14. Ηχώ: Η αντανάκλαση της πραγματικής φωνής. Στην μυθολογία ερωτεύτηκε τον Νάρκισσο.
15. Έκ-σταση: Τα κρασιά στην αρχαία Ελλάδα ποτέ δεν πίνονταν ανέρωτα – συνήθως ένα μέρος κρασί σε τρία μέρη νερό. (Αθήναιος 10-245). Γι’ αυτό και ο Πλούταρχος γράφοντας για την οινοποσία των Ανθεστηρίων αναφέρει ότι «εύχοντο, του οίνου πριν η πιείν αποσπένδοντες αβλαβή και σωτήριον αυτοίς του φαρμάκου την χρήσιν γενέσθαι». Το «με-θύειν» σήμαινε την ψυχική κατάσταση μετά το «θύειν»-τη θυσία και εννοείτο σαν έξοδος από τη «στάση» (εκ-στάση) των καθημερινών ασχολιών, που δεν είχαν το στοιχείο της θυσίας.
16. Λίμνες: Το Λιμναίο ήταν ιερό του Διονύσου. Σύμφωνα με μία εκδοχή ήταν στον Ιλισό (Μαλτέζος) ενώ σύμφωνα με τον Λεκατσά ήταν στην Ακρόπολη.
17. …και θα τηνε αφήσω: Με αυτό το τετράστιχο η Περσεφόνη παρουσιάζεται να συμμετέχει αυτόβουλα στο σχεδιασμό του μέλλοντός της, αυτοκαθορίζεται.
18. «Άδη πορφυρομάλλη»: Καλεί ο Ερμής τον Πλούτωνα στον ορφικό ύμνο για την Δήμητρα.
19. Κελεός: Βασιλιάς της Ελευσίνας την περίοδο που σύμφωνα με τον μύθο, έγινε η αρπαγή της Περσεφόνης. Ενώ, σύμφωνα με τον Ομηρικό ύμνο στη Δήμητρα, το γεγονός της αρπαγής φανέρωσε ο Υπερίωνας-Ήλιος στη Δήμητρα, σύμφωνα με χριστιανούς σχολιαστές το φανέρωσε ο Κελεός, παίρνονταν σαν αντάλλαγμα ερωτική συνεύρεση με τη Θεά. Πρβλ. Ρ. Καλάσσο. Οι γάμοι του Κάδμου και της Αρμονίας.
20. Φερσε-φόνη, διπλή: «Φέρεις γαρ αεί και πάντα φονεύεις». Φέρει την άνοιξη και το καλοκαίρι και φονεύει το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Πρβλ. Τα Ορφικά, Γ. Πασσά.
21 Ιάμβη-Βαυβώ: Σύμφωνα με τη μυθική παράδοση η Ιάμβη – που ταυτίζεται με την Βαυβώ, προστάτιδα της εγκυμοσύνης και του τοκετού – κάνοντας άσεμνα αστεία, που σχετίζονται με το αιδοίο της, έκανε τη Δήμητρα να μειώσει τον πόνο της για την αρπαγμένη κόρη. «Ιαμβικό μέτρο» ή «Ίαμβος» ήταν το μέτρο για άσεμνα και σκωπτικά ποιήματα, που έλεγαν οι μυούμενοι στην πορεία για την Ελευσίνα, στα Μεγάλα Μυστήρια.
22. Αϊδωνέας: Αΐδης ή Αϊδωνέας είναι το πιο συνηθισμένο όνομα του θεού του κάτω κόσμου, του Πλούτωνα. Πρβλ. Ορφικά Γ. Πασσά, θεογονία Ησίοδου και Διόνυσο Π. Λεκατσά.
23. Της βροχής το φως: Εννοεί το υγρό στοιχείο-το σπέρμα, ή βροχή που χύνεται στην μήτρα-γη για να γονιμοποιήσει τον σπόρο. Άμεσα συνδεδεμένα με τη βροχή είναι και τα μανιτάρια, που συμβολίζουν τους φαλλούς. Πρβλ. Ο Δρόμος για την Ελευσίνα και Κ. Γιουνγκ, Ο άνθρωπος και τα σύμβολά του.
24. Το ύδωρ του εξαγνισμού: Οι μυούμενοι λούονταν στον Ιλισό και καθάριζαν έτσι συμβολικά τις ψυχές τους από τις ακαθαρσίες της άγνοιας.
25. Γη-μήτρα: «Γη μήτηρ πάντων, Δημήτηρ πλουτοδότειρα» (Διόδωρος Σικελιώτης Ι-12). Ο Κικέρων επίσης αναφέρει την ίδια ετυμολογία. Τα Ελευσίνια, αφιερωμένα στον κύκλο της γέννησης και του θανάτου των καρπών της γης, είχαν άμεση καταγωγή από τα μητριαρχικά μυστήρια των Πελασγών και την λατρεία της Γαίας. Στο Άργος, η Δήμητρα λατρευόταν σαν «Πελασγίς». Πρβλ. Τα Ελευσίνια Μυστήρια, Γ. Μαλτέζου.
26. Όλβιος όστις ιδών: Πίνδαρος Fr. 114 Bergk: Poetae Lyriki graici Leipr. 1843.
27. Εκάτη: Η Εκάτη εθεωρείτο σαν βασίλισσα του Άδη και της νύχτας. Ονομαζόταν «Τρίμορφη» και σε ορφικό ύμνο αναφέρεται σαν «κροκόπεπλη» και «κουροτρόφος». Ήταν για τα νυχτερινά όνειρα και τους εφιάλτες. Πρβλ. Τα Ορφικά, Ι. Πασσά.
28. Φάνης: Ο επονομαζόμενος και «Πρωτόγονος». Είναι κατά την Ορφική θεολογία ο πρώτος θεός που εμφανίζεται από το Παγκόσμιο Αυγό, που φτιάχνει ο Χρόνος και το Χάος με τον Αιθέρα και την ανάγκη. Είναι το όνομα του Ορφικού Έρωτα και σημαίνει αυτόν που εμ-φανίζεται και φαν-ερώνει. «Αυτού φανέντος το παν και εξ αυτού έλαμψεν» και «πρώτος ες φάος ήλθε». Πρβλ. Έρως, Π. Λεκατσά.
29. Βριμός-Ισχυρός: Η φράση «βριμώ εγέννησεν βριμόν» ήταν στην Ελευσίνα τελετή και σήμαινε «η ισχυρή γέννησε τον ισχυρό». Ο Βριμός συμβολίζει τη δύναμη που γεννιέται απ’ την γονιμοποίηση της στέρησης, του σκότους, της απουσίας και θυμίζει το «σπείρεται εν ασθενεία, εγείρεται εν δυνάμει» του χριστιανισμού.
30. Ροή: Σχετίζεται με τη Ρέα, γυναίκα του Χρόνου, που απ’ αυτήν γεννιέται ο Ζευς (ο Ζων, η Ζωή) και που ξαπλώνοντας μαζί της ο γιος της, γεννάει την Φερσε-φόνη (Φέρω-φονεύω, παίρνω), ενώ η ίδια μετονομάζεται σε γη-μήτρα. Ο Χρόνος, η Ροή ή Ζωή, η δημιουργός και γεννήτρα Αρχή και ο κύκλος της εμφάνισης και εξαφάνισης δεν ήταν για τους αρχαίους Έλληνες παρά διαφορετικές πλευρές ενός και του αυτού Όντος, όπως φαίνεται και από το ακόλουθο Ορφικό απόσπασμα: «εις Ζευς, εις Αΐδης, εις Ήλιος, εις Διόνυσος, εις Θεός εν πάντεσοι». Πρβλ. Διόνυσος, Π. Λεκατσά.
31. Το σκότος να γνωρίσεις: «Κανένας δεν φωτίζεται με το να φαντάζεται φωτεινά σχήματα, αλλά με το να συνειδητοποιεί το σκοτάδι. Βέβαια, αυτή η δεύτερη διαδικασία είναι δυσάρεστη και επομένως ανεπιθύμητη». Κ. Γιουνγκ, Λόγος και Εικόνα.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

G. Wasson - Al. Hofman - C. Ruck: The Road to Eleusis, 1978.
Ι. Πασσά: Τα Ορφικά, εκδόσεις Εγκυκλοπαίδεια του ΗΛΙΟΥ.
Π. Λεκατσά: Διόνυσος, βιβλιοθήκη Σχολής Μωραΐτη Ψυχικό, 1971.
Π. Λεκατσά: Έρως, εκδόσεις Δίφρος, Αθήνα 1963.
Γ. Μαλτέζου: Τα Ελευσίνια Μυστήρια, Αθήνα 1934.
Λεφάκη: Μελέτη επί των Ελευσίνιων Μυστηρίων, Αθήνα 1896.
Δ. Γουδή: Τα Μυστήρια της Ελευσίνας, Αθήνα 1935.
Ρ. Καλασσό: Οι γάμοι του Κάδμου και της Αρμονίας, εκδόσεις Γνώση, Αθήνα 1991.
Ησίοδου: Θεογονία
Huang: Η ουσία του Τάιτζι, διάθεση Πύρινος Κόσμος, 1992.
Dubner Ludwig: Attische Feste, Berlin 1932.
Fucart Paul: Les Mystères d’Eleusis, Paris 1914.
K. G. Jung: Ο άνθρωπος και τα Σύμβολά του, εκδόσεις Αρσενίδης, Αθήνα.
K. G. Jung: Λόγος και Εικόνα, Ιάμβλιχος, Αθήνα 1991.